Njeriu, nėse nuk ėshtė mirė informuar, ai do tė vazhdojė tė hulumtojė deri nė gjetjen e kėnaqėsive. Sipas myslimanėve ato nuk mund tė arrihen nė kėtė botė, ngase jeta ėshtė e shkurtėr. Ato do t’i arrijnė nė jetėn e pėrjetshme. Sipas krishterėve ato kėnaqėsi nuk ekzistojnė fare nė amshim, ndėrsa laikėt perėndimorė duke mos e njohur tė vėrtetėn e jetės tjetėr, ndjenjat dhe kėnaqėsitė e tyre i shfaqėn nė pikturua, skulpturua e romane. Me kėto vepra vetėkėnaqeshin ose vetėkėnaqen edhe sot me “pėrjetėsinė” e tyre. 

Muhamed Jusufi-Kajolli

Pėrdorimi i termit seks, ndėr shqiptarė konsiderohej turp i madh. Kush pretendonte tė mėsonte dikė, quhej i pa cipė. Gjenerata e vjetėr nuk ia pėrcillte pėrvojėn gjeneratės sė re nė mėnyrė profesionale, dhe kėshtu mungonte njė edukatė e mirėfilltė pėr shoqėrinė tonė. S’do mend se mungesa e kėsaj edukate ėshtė pėrcjellė me shumė pasoja dhe probleme. Mendoj se njė ndėr problemet mė madhore qė kemi trashėguar ose po pėrjeton gjenerata tanishme ėshtė hipokrizia. Mė herėt, derisa jetoja nė vendin tonė nuk e kisha tė qartė shkaktarin e kėsaj hipokrizie. Kisha menduar se kėshtu duhet tė edukohet i ri-u-ja shqiptar/e. Ndėrsa kur shkova nė studime nė Egjipt, kuptova se rinia e tyre ishte shumė mė e avancuar se ne, nė kėtė fushė. Ata, kishin dituri tė trashėguar dhe ishin shumė transparent.

Lumturia dhe kėnaqėsia

E shoh tė udhės para se tė futem tė shpjegoj shkakun dhe shkaktarėt e temės sė sipėr shėnuar do tė duhet tė shpjegoj kuptimin e dy termeve: lumturi dhe kėnaqėsi.

Lumturia vjen si pasojė e kėnaqėsisė shpirtėrore. Kėtė kėnaqėsi ose lumturi njeriu e pėrjeton me anė tė shikimit tė ndonjė peizazhi, atmosfere nė shtėpi etj. Kėnaqėsia shpirtėrore mund tė pėrjetohet edhe me anė tė dėgjuarit tė ndonjė zėri muzikal ose vetė instrumentet muzikore me ėmbėlsi tė veēantė etj. Sipas islamit, njeriu, pos kėnaqėsive tė lejuara qė i pėrjeton nė kėtė botė ai kėnaqėsinė shpirtėrore absolute, do ta arrijė nė Xhenet, atėherė kur do tė dėgjojė dhe tė shohė duke interpretuar psalmet e Dautit a.s., Inxhilin e Isaut, Kur’anin e Muhamedit s.a.v.s. dhe krejt nė fund kur do tė dėgjojė dhe shohim All-llahun e Lartėmadhėruar duke na cituar suren al-Rahman. Kjo kėnaqėsi ose lumturi ėshtė e rezervuar pėr meritorėt.

Ndėrsa termi kėnaqėsi, dallon nga lumturia sepse kjo ėshtė e prekshme. Ajo vjen si pasojė e ndjenjės sė shijimit tė ndonjė elementi ose qenie tjetėr. Njeriu ndien kėnaqėsinė kur shijon pemė, gjellė tė mirė etj. Gjithashtu kur ndien kėnaqėsinė edhe gjatė seksit veēanėrisht kur pėrjeton orgazmėn etj.

Vetėm islami na mėson saktė, se kėto pėrjetime meritorėt do t’i pėrjetojnė nė xhenet. Shpallja hyjnore e fundit (Kur’ani) ia dha njė peizazh tė qartė njerėzimit, mėnyrėn se si duhet tė veprojė nė kėtė botė, pastaj ē’do tė bėhet me tė, nė jetėn e varrit dhe sė fundi jetėn e amshimit[1]. Njeriu, vetėm kėtu do t’i zgjidh tė gjitha dilemat qė i ka. Ne myslimanėt e Ballkanit para se ta pranonim islamin ishim tė krishter. Secili popull kur pranon idetė, bashkė me to i ndėrron edhe praktikat. Ndėrrimi i praktikave ėshtė njė proces shumė mė i ngadalshėm se sa ndėrrimi i ideve. Popujt kthesat i marrin shumė ngadalė, prandaj ne shqiptarėve mysliman na kanė ngelur shumė praktika nga e kaluara jonė krishtere. Duke mos dashur tė thellohem nė praktikat qė na kanė ngelur ndėr ne, do tė ndalem tek edukata seksuale.

Edukata seksuale

Fillimisht do tė filloj me krishtenizmin, ngase ishim tė tillė dhe e braktisėm. Kalimi masiv i etėrve tanė nė islam ishte rezultat i ardhjes sė turqve nė Ballkan. Tė parėt tanė e pranuan islamin, jo se dinin shumė pėr tė, por pėr faktin se feja krishtere ishte tepėr e dogmatizuar. Nė kėtė kohė, pikėrisht kur turqit po pėrhapnin fenė e tyre, nė brendi tė Evropės filloi me tė madhe ideja e humanizmit dhe renesancės. Assesi nuk ėshtė e pranueshme tė thuhet se shqiptarėt islamin e pranuan me dhunė.

Meqė jemi tek tema pėr seksualitetin themi se edukata krishtere ishte shumė e cekėt nė kėtė fushė. Pėr tė vėrtetuar kėtė sjellim si shembull shumė tė thjeshtė. Asnjė libėr krishter kėtė shqetėsim njerėzor nuk e shtjellon, thjesht nuk ekziston ndėr krishterė kėso libri. Ndėrsa islami libra tė tillė autoriale nė gjuhėn arabe dhe perse ka me dhjetėra[2]. Fatkeqėsisht qė shqiptarėt nė njė far mėnyre kanė qenė tė privuar tė shkruajnė rreth fesė prej kohės kur ėshtė themeluar alfabeti i gjuhės shqipe. Sė pari ishim tė sulmuar nė shfarosje kombėtare, pastaj me komunizmin e shqiptarėve ėshtė tentuar ē’islamizimi jonė. Tani sė fundi kur shqiptarėt filluan tė frymojnė pak mė lirshėm, pėr njė pesėmbėdhjetėvjeēar janė botuar me qindra tituj fetarė, ndėr kėta libra kemi edhe njė libėr prej 300 faqesh qė flet pėr seksualitetin nė islam. Me siguri ėshtė vlerėsuar se ky libėr ėshtė i domosdoshėm dhe ėshtė pėrkthyes nė vitet e “hershme” tė publicistikės islame ndėr ne. Do t’i sygjeroj tė gjithė shqiptarėt qė kėtė libėr ta blejnė dhe ta mėsojnė tė tashmen e kėsaj bote, dhe tė ardhmen rreth kėsaj teme.

Krishterėt me theks tė veēantė thėrrasin vetėm nė lumturinė. Ndėrsa kėnaqėsitė sipas tyre tė kėsaj botė janė shkaktarėt kryesor qė njerėzimi do ta humbė botės tjetėr. Ata nuk i njohin kėnaqėsitė e botės tjetėr, sepse pėr ta, ato nuk ekzistojnė. Mosnjohja ose predikimet e gabuara tė dėrgojnė nė dogamtizimin e shumė fushave tė shoqėrisė, prandaj tek ta dėgjojmė ftesat e parreshtura pėr lumturinė e amshueshme.

Nė shkrimet biblike (hebraike) thuhet: “ Nė jetėn e ardhshme nuk do tė ketė ushqim, pije, lindje, tregti, nuk do tė ketė xhelozi, as urrejtje dhe gara, ndėrsa tė drejtėt do tė rijnė me diadema nė kokė dhe do tė kėnaqen nė dritėn e pranisė sė Zotit”. Diēka ėshtė premtuar, e ajo diēka, ėshtė fshehur prej nesh...

Vetėm Krishti posedon jetė pas vdekjes. Njė nga fazat mė tė bukura qė e njoh nė Inxhil ėshtė kur Krishti, pas Darkės sė fundit, i drejtohet apostujve tė vet tė cilėt janė tė pikėlluar, ngase e dinė se do tė vdesė, dhe kur u thotė: “Po shkoj ta pėrgatis vendin pėr ju” dhe pastaj: “E pastaj do tė vij sėrish tė jemi sė bashku...” Tė gjitha pėrgjigjet tona kur ėshtė fjala pėr jetėn pas vdekjes janė kėtu: Krishti posedon, ndėrsa prej nesh e kėrkon vetėm njė gjė, t’i sjellim gjithēka qė ka tė bėjė me botėn misterioze, e cila nė realitet nuk

ėshtė mė misterioze, ngase ajo botė ėshtė vetė Ai. Nuk ekziston asgjė tjetėr qė do tė mund tė thuhet mbi jetėn pas varrit, pos se do tė ngjajė mė ringjalljen e Krishtit. Fjala e fundit nė krishtenizėm, nėse fare mund tė thuhet ashtu, fundi i fundit nuk ėshtė asgjė tjetėr pos pikėpyetjeve.[3],[4]

Me sa kuptojmė nga pikėpamja krishtere, p.sh. nuk mund tė merret me mend qė produkti i trupit i cili ėshtė burim i mėkatit origjinal, mund t’ia servojė vendin vetes nė jetėn pas varrit. Shpėtimi njeriut arrihet me heqje dorė nga seksualiteti, roli i tė cilit ėshtė tepėr tokėsor.

Nga ana tjetėr, nė islam ekziston diēka esenciale tek Erosi. Ademi dhe Hava kanė bėrė mėkat, mirėpo, pasi kėrkuan falje dhe u penduan pėr mėkatin e tyre, ata e kanė paguar, qė prej momentit kur janė larguar nga xhenneti. Tė jetuarit, jetėn e sprovave nė rruzullin tokėsor, ėshtė rezultat i atij mėkati. Mbase dikush mund ta quajė edhe poshtėrim pėr qenien njerėzore sepse nuk e mbajti premtimin e dhėnė. Ekzistenca tokėsore, me tė gjitha sprovat dhe vuajtjet, ėshtė tepėr e mjaftueshme tė thuhet se ishte poshtėruar. Megjithatė i Lartėsuari nuk e braktisi njeriun, por i ndihmoi qė ta gjejė lumturinė e vetė. Atij i dėrgoi tė dėrguar e Libra tė Shenjtė. Prandaj kjo ndjenjė e pėrgjegjėsisė tė cilėn e ndien njeriu, duhet ta dėshmojė. Veprat e tij gjatė jetės sė ndershme dėshmojnė se nė esencė ėshtė njeri i mirė, dhe kėshtu e fiton amshimin ose Xhenetin .

Besėlidhja e Re- ja se si i drejtohet shėn Pali Koronitianėve: “ Nuk ėshtė pėr njeriun ta prekė femrėn. Mirėpo pėr shkak tė sprovės kundėr lapėrdharisė, ēdo njeri do tė duhej tė ketė gruan e vet dhe ēdo grua burrin e vet”.

Ndėrsa galantanėve ju thotė: “ Ju them, jetoni sipas Shpirtit, dhe me siguri nuk do t’u dorėzoheni nevojave tė trupit. Ngase trupi jeton kundėr Shpirtit, ndėrsa Shpirti jeton kundėr trupit, kėto tė dyja kundėrshtohen ndėrmjet tyre, kėshtu qė mos bėni ēka do tė dėshironi... Janė tė njohura veprat e trupit: lapėrdharia, papastėrtia, zvetėnimi, idhujtaria, magjia, armiqėsia, grindja, xhelozia, zemėrimi, pėrēarja, egoizmi, zilia, dehja, shfrenimi, dhe vepra tė ngjashme pėr tė cilat po u paralajmėroj, siē u kam paralajmėruar mė herėt, ndėrsa ata qė kryejnė vepra tė tilla do tė janė banorė tė Mbretėrisė Hyjnore... Ata i pėrkasin Jezu Krishtit nė kryq i ngulitėn trupat e tyre me pasione dhe epshe. Nėse kemi jetė sipas Shpirtit, e ndjekim Shpirtin.[5]

Tridhjetė vitet e fundit jemi dėshmitar tė shqyrtimeve tė gjėra lidhur me kėto qėndrime brenda kishave krishtere... Otto Piper sygjeron revizionin e egzegezave biblike nė drejtim tė afrimit tė tyre tė dukshėm kah qėndrimet Kur’anore.[6]

Krishterėt mendojnė se jeta nė botėn tjetėr ėshtė vetėm lumturi shpirtėrore dhe janė tė pėrjashtuar nga seksi dhe shumė kėnaqėsi tė tjera, ndėrsa informacionet qė i janė dhėnė myslimanėve, bota tjetėr ėshtė vendi ku meritorėt do tė pėrjetojnė orgazmėn tė pafund, lumturinė dhe kėnaqėsitė e pafundme.[7]

Seksi ėshtė adhurim

Prindėrit tė cilėt kanė edukatė fetare islame, nuk janė tė qetė deri atėherė kur biri ose bija e tyre ta ketė zgjedhur pjesėn tjetėr tė trupit tė tyre. Ata e dinė fare mirė se seksi i kėsaj bote ėshtė vetėm parashija e kėnaqėsive me pėrmasa  shumė mė tė mėdha qė do t’i pėrjetojė njeriu nė Xhenet. Prandaj ruajtja e moralit dhe privimi i vazhdueshėm ndaj shfrenimeve ėshtė kusht i pėrfitimit tė atyre kėnaqėsive nė amshim. Pėrderisa poligamia nė Islam ėshtė e lejuar, myslimani e ka shumė mė tė lehtė tė mos mėkatojė  seksualisht. 

Sipas islamit, secili mysliman dhe myslimane ėshtė pėrgjegjės pėr trupin e vet. Mashkulli pa femrėn ėshtė hiē gjė, po ashtu vlen edhe pėr femrėn. Mashkulli nuk mund tė riprodhojė trashėgimtar pa femrėn, dhe anasjelltas. Seksi ligjor ėshtė akt fetar, ai barazohet me namazin, zekatin, agjėrimin sepse ėshtė vepėr e pėlqyer nga All-llahu. Nga tė dy gjinitė kėrkohet qė ky akt tė fillohet me Bismilah (Emėr tė Zotit) dhe secila punė e cila fillohet me bismilah ka shpėrblimin e vet.

Njė herė e kanė pyetur Muhamedin s.a.v.s. si ėshtė e mundur qė marrėdhėnia seksuale tė konsiderohet lutje? Ai u pėrgjigj (sipas kuptimit tė hadithit): a nuk dėnohet njeriu sikur tė bėjė marrėdhėnie tė jashtėligjshme (Kurvėri), i thanė: po. Iu tha: atėherė e kundėrta e saj ėshtė shpėrblim. Kurorizimi (niqahi), aktit seksual ia jep formėn e ligjshme dhe e fisnikėron atė duke e qetėsuar personin dhe familjen psiqikisht.

Kur’ani dhe hadithet e Muhammedit s.a.v.s.na tregojnė se edhe nė Xhenet njerėzimi do tė jetojė sikur edhe nė kėtė botė, por atje nuk do tė ketė lodhje. Ai do tė ushqehet atė qė ia ka ėndja, por nuk do tė ketė nxjerrje tė tepricės (pra nuk do tė ketė prapanicė). Ai do tė ketė atje gruan e vet tė kėsaj bote nėse edhe ajo e ka merituar xhenetin. Atje ka edhe Hyri (bukuroshe tė cilat gjithmonė janė tė virgjėra). Kėto dhe shumė gjėra tė tjera qė na tregohen pėr botėn tjetėr na lė tė kuptojmė se njeriu ėshtė krijuar pėr tė shijuar lumturinė dhe kėnaqėsitė, e jo vetėm lumturitė pa kėnaqėsitė.

Seksi nė perendim

Propaganda krishtere morri jehonė dhe u pėrhap atėherė kur perandoria romake e njohu si fe zyrtare, kėtė e pranoi vetėm atėherė kur bėri zėvendėsime drastike nė tė. Por me kalimin e kohės po kėta popuj filluan ta braktisin kėtė ideologji fetare pėr shkak tė mos funksionimit tė shumė praktikave dhe pėrshtatjeve njerėzore. Njė prej faktorėve shumė tė mėdhenj tė braktisjes sė kėsaj ideologjie ishte mos shpjegimi i plotė dhe i saktė pėr seksologjinė. Pėrderisa seksi ėshtė tokėsorė, atėherė si mundet qė njeriu tė privohet prej tij, ose si mund tė konsiderohet akt i ndyrė. Ky lloj shpjegimi pati jehonė vetėm pėr aq shekuj sa perandoria bizantine ishte e fuqishme. Kur myslimanėt u shfaqėn me civilizimin e tyre, me njė shpejtėsi marramendėse ngadhėnjyen nė art, dhe shkencė. Shumė popuj pėrqafuan atė. Ndėrsa mbi dy superfuqitė e kohės ndodhi dekadenca. Kultura perse kapitulloi pėrfundimisht, ndėrsa tė krishterėt u spostuan nė brendi tė Evropės. Pastaj si rezultat i shumė pyetjeve qė lindėn nė ato kohėra, kisha e dogmatizuar shpalli gjendjen e jashtėzakonshme duke gjykuar sipas parimeve kishtare (inkuizicioni).

Popujt evropian nuk vonuan shumė dhe ngadhėnjyen me idetė e tyre tė reja kundėr bashkombėtarėve tė tyre tė krishterė. Alternativa tyre ishte mė e pranueshme, dhe rrugėtimi tyre ishte i shpejtė dhe i sigurt. Vetė evropianėt, e kanė pranuar, se humanizmin dhe renesancėn e ngritėm mbi themelet shkencore tė myslimanėve, por pa e futur fenė si domosdoshmėri njerėzore. Arti dhe kultura u zhvesh plotėsisht sepse laicizmi ishte mbrojtja kryesore e tyre. Nė kohėn kur nė Ballkan islami i mbėshtetur nga turqit ishte nė ngritje, nė perėndim ngriteshin gjithashtu veprat e Davinēit, Mikelanxhelos dhe tė tjerėve. Piktura, skulptura dhe zbulimet tjera shkencore s’kishin tė ndalur.

Popujt evropian nuk ishin aspak nė kundėrshtim me myslimanėt. Anglezėt dhe francezėt marrėdhėniet mė tė mira i kishin me turqit. Zemėrimi tyre i thellė ishte nė kishėn e “tyre”, kėshtu edhe herezive mė tė mėdha, kisha katolike, mė nuk kishte mundėsi t’ju kundėrvinte. Meqė jemi tek seksualiteti vėrejmė se atristėt evropian ishin nė kėrkim tė kėnaqėsive tė pafundme.

Seksualiteti ishte dhe mbetet preokupim i tė gjithėve, por perėndimorėt kėtė e prezantuan nė veprat e tyre me anė tė artit. Meqenėse ata Zotin e kishin zbritur nė tokė, ata filluan t’i “zbukuronin” sheshet e qyteteve tė tyre me figura lakuriqe. Skulptura shfaqte ndjenjat e  “kėnaqėsive”, ndėrsa ata po hulumtonin pėr pėrjetėsinė.

Pėr ta bota tjetėr nuk ekzistonte, prandaj nuk dinin se ē’ėshtė frikėrespekti ndaj Krijuesit.

Njeriu, nėse nuk ėshtė mirė informuar, ai do tė vazhdojė tė hulumtojė deri nė gjetjen e kėnaqėsive. Sipas myslimanėve ato nuk mund tė arrihen nė kėtė botė, ngase jeta ėshtė e shkurtėr. Ato do t’i arrijnė nė jetėn e pėrjetshme. Sipas krishterėve ato kėnaqėsi nuk ekzistojnė fare nė amshim, ndėrsa laikėt perėndimorė duke mos e njohur tė vėrtetėn e jetės tjetėr, ndjenjat dhe kėnaqėsitė e tyre i shfaqėn nė pikturua, skulpturua e romane. Me kėto vepra vetėkėnaqeshin ose vetėkėnaqen edhe sot me “pėrjetėsinė” e tyre. 

Tani nė kohėn tonė nė formė ėshtė kinematografia, ajo ėshtė mjeti mė hulumtues i kėtyre pasioneve. Jemi tė mbuluar me seriale filmike, filma erotike dhe pornografike.  Jemi dėshmitarė tė kohės, se ky hulumtim i pa kontrolluar, tani i ka  stėrkaluar tė gjitha kufijtė. Shoqėritė nė Evropė kanė arritur nė atė shkallė, sa, disa prej shteteve nė perėndim me ligj e lejuan seksin dhe martesėn midis dy gjinive tė njėjta.

Historia na ka treguar pėrfundimin e civilizimeve tė mė hershme. Kemi mėsuar se edhe ata para nesh i kanė pėrjetuar kėto kriza. Kur njeriu, ose popujt i tejkalojnė kufijtė tė parapara sipas Krijuesit, fillon degradimi atij njeriu (populli) ose shkatėrrimi tij i shpejtė. Zhdukja e atyre popujve ishte dhe mbeten tė pa shpjegueshme pėr logjikėn njerėzore, por pėr besimtarėt qė ndjekin tė vėrtetėn janė mė se tė qarta. Kur’ani na ka treguar shumė qartė, pse, dhe si u zhdukėn disa popuj, ndėrsa sa i pėrket popullit tė Sodonit (ose populli Lutit a.s.) shkaktari i zhdukjes totale ishte marrėdhėnia masive midis homoseksualeve. Po pėr kėtė tė njėjtin shkak, ishte zhdukur edhe Pompei.

Midis laicizmit dhe teizmit

Arritjet teknologjike tė perendimorėve sot janė tė dukshme, ata si po shihet do ta zhdukin kėtė zhvillim kolosal, sikur tė mos gjejnė njė zgjidhje tė shpejtė. Pėr mua personalisht perėndimorėt janė nė greminė. Evropianėt duke e anashkaluar besimin nė Zot, janė plakur shumė. Orvatjet pėr tė fituar orgazmėn e pafundme, i ka degraduar aq shumė ata saqė fėmija nuk e ka ndjenjėn pėr babanė, dhe babai nuk kėnaqet me fėmiun e tij. Thjesht nuk e ndien se ėshtė i tij. Pastaj mortaliteti ėshtė shumė mė i madh se nataliteti. Nuk e kam tė saktė mesataren e moshės sė tyre nė kėtė moment, sepse nuk disponoj  statistikat e tyre, por flitet se janė mplakur shumė.

Meqė edhe pas shumė shekujsh nuk arritėn deri tek pėrgjigjet e pyetjeve qė ua kishin bėrė klerikėve tė tyre, kanė rėnė nė hall. Evropianėt po e shohin dekadencėn e tyre, ata tani janė shprehė pėr njė edukim midis laicizmit dhe teizmit. Pėr kėtė arsye nė shkolla krahas edukatės seksuale e kanė edhe edukatėn fetare. Edukata fetare ėshtė nėn kontroll tė programeve laike, kėtė, mendoj tani nuk e bėjnė se duan, ose pse timoni duhet tė jetė nė duart e tyre, por nga frika dhe tmerri qė e kishin pėrjetuar nga kisha shekuj mė parė.

Tani kur bota po bėhet njė qytet i madh, shumė prej intelektualėve evropian po kontaktojn me literaturėn islame. Pa dyshim se islami e ka ēelėsin e tė gjitha pyetjeve qė e preokupojnė qenien njerėzore, prandaj, shumė prej tyre po kalon nė islamin. Shumė prej tyre po e pranon islamin si fe tė vetme hyjnore. Islami do tė kuptohej edhe mė shumė sikur tė mėsohet me metodologjinė e studimeve sipas programeve perėndimorėve.  

Prandaj shfrytėzoj nga rasti qė intelektualėt tanė tė merren seriozisht me interpretimin e islamit sipas metodologjisė sė tyre, e jo sipas metodologjisė sė tejplakur tė hoxhallarėve tanė.

Muhamed Jusufi

Autori tekstit ėshtė drejtor pran Shoqatės Kulturore “Zėri Ynė