RUBRIKA: SHPEHU

Cila do jetë sfida e “njohjes formale të pavarësisë së Kosovë”?

Dr. FADIL MALOKU

Në kohën kur prononcimet e  Kai Aides e së fundi edhe të Soren Jessen Petersenit rreth procesit të përmbushjes së standardeve po identifikojnë ngecje të padiskutueshme, në analet e qendrave të vendosjes dhe atyre që mirren me analizat e proceseve të tranzicionit padyshim që provohën të hulumtohën si shkaqet ashtu edhe pasojat e ngecjeve eventuale në gjithë  rajonin e posaqërisht Kosovën.

Në këtë kontekst duket se gjithënjë e më shum “standardet mbi Kosovën” po dëshmohën si  Projekt i eurokratëve të Solanës që të ardhmën virtuele të këtij rajoni bëjnë perpjekje ta konceptojnë parasëgjithash: a/si përpjekje për ta globalizuar atë njëherë në mënyrë që komb-shtetet egzistuese të nisin të marrin prerrogativat e një entiteti të ri dhe të papërcatkuar politik: b/ si Projekt ku do të provohet reduktimi i dukshëm i sovranitetit egzistues shtetëror në mënyrë që rolin e sovranit ta zëvendësojnë mekanizmat e përkohshëm ndërkombëtar,  dhe në fund : c/ si  një proces  afatëgjatë ku do të ushtrohet një denacionalizim i plotë në mënyrë “integrimi (i identifikuar si) paneuropian” që është hartuar në përputhje me  paralajmërimet e hershme të “Agjendës 2000” të fillojë të fuqizohet si pjesë e re e periferisë së quajtur Ballkan Përëndimor.

Projektet nacionale politike të elitave aktuale politike nga i gjithë rajonit që po bëjnë përpjekjet e fundit  për t’u përballur me të ashtuquajturin proces integrues në mega Projektin e quajtur Unionin Europian, janë vetëm një “karrotë” joshëse për ta qetësuar gjendjen dhe sigurinë e rajonit dhe asgjë më tepër! Ngaqë, Unioni Europian, tani edhe me krizën e mosdeklarimit të francezve pro UE, në një mënyrë është shëndrruar edhe më tejë në një lloj utopie të llojit të vetë sidomos për vendet e Ballkanit Përëndimor, edhe për nja dy apo tri dekadat e ardhshme. Kur është në pyetje Kosova,  referencat qeveritare dhe ato joqeveritare që po rekomandojnë një lloj të “pavarësisë së kushtëzuar” pikëmbështetjen  e vetë e kanë pikërisht në këtë Projekt. Kurse si imperativ të vetëm kanë neutralizimin e mllefit dhe të paknaqësive të elitave dhe opinionit si edhe për ta ruajtur apo neglizhuar procesin e pacifikimit të institucionit të shtetit në proceset e ardhshme integrative në këtë rajon.

Kur është në pyetje Kosova, fitohet përshtypja që  deklarimet e këtyre ditëve të Aides dhe Solanë lidhur me “ngadalsimin e procesit të përmbushjes së standardeve”në një mënyrë apo në’ një tjetër do të mund të bëjnë edhe me procesin e “ngadalsimit të pavarësisë (klasike ashtu si e projektojnë shumica e kosovarëve) së Kosovës” në periudhat që po hyjmë. Për shumicën e painformuar kjo qasje duket naive dhe hipotetike, por në esencë është e vërtetë edhe me vetë faktin se: laboratoret e eurokratëve të Solanës e kanë  të elaboruar gjerë në detaje jo vetëm procesin e “pavarësisë së Kosovës” por edhe rirregullimin e gjithë Ballkanit Përëndimor. Në të vërtetë, këta strategë të Brukselit në fazën e parë kanë paraparë një të ashtuquajtur “qasje komplementare” të identifikuar si proces i asocim stabilizimit, ku fillimi i procesit të identifikuar si “integrim”parashihet të ndodhë jo në mënyrë individuale (veq e veq secili shtet)  por në mënyrë kolektive (i gjithë Ballkani Përëndimor) me minus Sllovenin dhe plus Serbinë. Për Kosovën, kur të ndërlidhet procesi i “ngadalsimit të përmbushjes së standardeve”, me procesin e joshjes së Serbisë në mekanizmat e NATO-s, pastajë me prolongimin e kyqjes së Kroacisë dhe të Maqedonisë në UE: si edhe definimin e qëndrimit të prerë të Malit të Zi rreth pavarësimit të tij nga Serbia, bëhet e qartë se këta Projektant të Brukselit si qëllim të vetëm kanë atë që u përmend më lartë. Pra krijimin e një entiteti të ri të zhveshur pothuajse tërësisht  nga sovraniteti, në mënyrë që “pavarësia e kushtëzuar” të rikomponohet sa më bindëshëm në tërë këtë mozaik procesesh dinamike. Ky është një Projekt në të cilin ka kohë që po punohet në zyrat e Brukselit. Politikajt aktual që e udhëheqin Kosovën padyshim që do t’i njohtojnë qytetarëte e vetë lidhur me këtë cështje (sigurisht kur të kryhën negociatat e paralajmëruara improvizuese!) në momentin  e vlerësimit të kohës dhe momentit i cili nuk do të zgjojë paknaqësi të mëdha në opinion! Pra Kosova pas një viti, për nga forma do duket e pavarur (në mënyrë që ta kënaqë elitën aktuale politike dhe një pjesë të opinionit naiv që do t’i besojë farsës se u bë  “njohja formale e pavarësisë”!?) kurse për nga përmbajtja e reduktuar dukshëm në aspektin e sovranitetit që do shquhet si entitet!

Gjitha bisedimet apo negociatat tripalëshe, padyshim që do të udhëhiqen nga këto premisa të këtij Projekti  të pagëzuar me emrin “Agjenda 2000”. E ashtuquajtura “Agjenda 2000” , në mes tjerash Ballkanin Përëndimor e parasheh në mënyrë decidive si rajon të ish Jugosllavisë ( si potencuam: minues Slloveninë dhe plus Shqipërinë), ndërsa shtet kombet (apo entitetet nesër)  aktuale si nënrajone të cilat duhet afirmuar sipas një sistemi konfederal që ofron perspektivë të qëndrueshme dhe stabile për të ardhmën e Europës.

Poqese nisemi nga korniza globalizuese e politikës, atëherë që padyshim këtu kemi të bëjmë me procesin e nisur të denacionalizimit (jo të denacionalizimit të sferës ekonomike), i cili prejudikon një fragmetarizim të theksuar të gjitha segmenteve që e bëjnë identitetin e shtetit.

Ajo cka është më interesante në tërë këtë diskurs padyshim që ka të bëjë me :shkallën e gadishmërisë së qeverisë aktuale Kosovare për t’u përballur me këto sfida dhe projekte të eurokratëve të Brukselit?

Dyshimet rritën edhe më shumë kur të kihet parasysh që qeveria e Kosovës nga shumë analist dhe opinioni i gjërë Kosovarë është identifikuar si qeveria: më joprofesionale dhe më e më e papregaditur. Në këtë drejtim, duke mos qenë të prirur të jemi kritikues të ashpër fitohet përshtypja që kjo qeveri, (anipse dorën në zemër në kuadër të sajë ka ekspert të shquar që sigurisht kanë njohuri se si do të rekonstruktohet kjo hapsirë dhe si do të organizohet jeta e qytetarëve të këtyre vendeve) dhe kjo presidencë e butë me të gjitha institucionet aktuale të dalura gjatë këtij 100 ditëshi të fundit  nuk do të mund t’u bëjnë ballë sfidave të pregaditura nga eurokratët e Brukselit, që pasë vetës kanë një eskadrilë të tërë ekspertësh dhe Projektesh të detajizuara deri në imtësira.

Ajo cka e dëshmon prejudikimn tonë shkencor padyshim që ka të bëjë me terminologjinë e re dhe të sofistikuar të këtyre zyrtarëve të lartë Europian, është diskursi eufemist. Në të vërtetë kohëve të fundit ata si supstitut të nocionit Ballkan përëndimor kanë filluar ta fuqizojnë shprehjen “proces i stabilizimit dhe asocimit”, për të cilin politikajt tanë as që kanë lidhje se me cfarë  problemi kanë të bëjnë në të vërtetë?!

Sido kudo, përkundër Projektit të eurokratëve të Solanës dhe këtij “ngadalsimi në përmbushjen e standardeve”  na mbetet që shohim dhe të presim (“Godon”) fillimin e sfidës së definimit të statusit politik të Kosovës që do të jetë padyshim e gjatë dhe e mundimshme, sidomos për  neve qytetarëve të Kosovës veshët e të cilëve gjatë një dekadë të tërë nuk janë mësuar të ndëgjojmë asgjë më pak se “njohje formale të pavarësisë së Kosovës”?!