|
Cilat jane konfliktet e mundeshme
politike ne bote si pasoje e globalizmit?
Nga Dr. Bedri
Selmani
Per shkak te
ndryshimit te struktures ekonomike,shoqerore dhe
teknologjike ne pemasa boterore, njerzite kane filluar
te ndahen sa i perket sqarimit dhe vleresimit te
procesit te globalizmit. Grupet te cilat kane dobi nga
keto ndryshime ose me keto me lehte po i arrijne
qellimet veta,shume shpeshe i perkrahin keto
ndryshime. Kurse ata te cilet per shkak te tyre humbin
dhe nuk jane ne gjendje t’ju qendrojn, jane kunder
ketyre ndryshimeve. Ekzistojne disa grupe te cilat
plotesisht jane te larguara nga ky “perparim” i ri?..
Ne vendet e industrializuara, pranuesit e ndihmes
sociale te cilet jane te mvarun nga shteti i
mireqenjes sociale jane grupi i pare i
humbesve,(llumperproletariati ose grupi njerezve te pa
adrese) . Nga ky,, perparimi i ri’’ mund te jene te
larguar edhe grupi i dyte, punetoret e krahut te punes
te pakfalifikuar dhe gjysme te kfalifikuar, ne
industrite qe i jane ekspozuar konkurences
globale,(ata per shkak te ketij procesi i humbin
vendet e tyre te punes). Sindikatat, te cilat i kane
mbrojtur te drejtat e punetoreve, gradualisht po
humbin forcen e tyre. Ne qoftese keto grupe largohen
per gjithnje dhe behen humbes te perhershem, ne
procesin global te zhvillimit shoqeror- ekonomik,
atehere mund te priten konlikte dhe presione te
rritura sociale. Kryesisht ky eshte argumenti kryesore
te cilin e thone “spektri i partive te majta politike”
dhe ata po e terheqin vrejtjen ne nevojen per
mbrojtjen e tyre!.. Konfliktet dhe presionet mund t’i
sjelle edhe ndryshimi i rolit te shtetit nacional dhe
ndjenja e rrezikut per autonomin dhe suverenitetin e
tij... Kjo mund te shkaketoj dhe te nxise ndjenjat e
llojellojshme nacionaliste dhe si te tilla munde te
behen, ,,levizje antiglobaliste’’ te kethyera si grupe
te disa partive politike te djatheta. Procesi i
homogjenizimit, te cilin po e percjelle globalizmi,
po i krijon dhe po i ndeze gjithnje e me shume forcat
tradicionale te nacionalizmit. Keshtu qe globalizmi po
behet ,,armik ideologjik’’ i grupeve te cilat po e
perkrahin ne menyre te veqant orjentimin
nacionalist!?.
Disa forma tjera te
rezistences po rrjedhin nga njerezit te cilet po
zhvillojne rrezistence kulturore ndaj kultures se re
globale. Keta “perkrahes te kultures” paraqiten ne
emer te mbrojtjes se kultures dhe “disa vlerave
shoqerore te cilat me heret kane qene mjafte
funksionale dhe te cilat tani kane ,,ndryshuar per te
keqe sipas tyre’’, si shkak i dominimit te ,,etikes se
individualizmit dhe konkurences kapitaliste’’ te cilin
fenomen e ka imponuar fillimi i procesit global!.. Kjo
nuk eshte asgje e re. Çdo modernizim e percjellin
grupe te njerezve te cilet vlerat “tradicionale” i
mbrojne nga “vlerat e reja” sipas tyre te “importuara”
si vlera etj... Mirepo, modernizimi ekonomik i ka
shkaterruar format e vjetra te jetes shoqerore dhe i
ka imponuar te rejate!?.
Globalizmi po
krijon edhe procese te kunderta siq eshte
regjionalizimi... Per deri sa globalizmi po e percjell
çdo hap te jetes se perditeshme, njerezit po perpiçen
t’i mbrojne specifikat regjionale, ata po frigohen se
ky proces do te ndikoj ne jeten e tyre, si dhe po
parashtrohet nji qeshtje tjeter, cila do te jete
pozita e tyre ne boten globale?.. Globalizmi,
ndonjehere ne menyre paradoksale, nxite dhe mundeson
kersherin regjionale!?. Per shembull, format
seperatiste ne ish-federatat e vedeve komuniste kane
vepruar ne emer te integrimeve te reja. Kur vendet
baltike jane ndare nga ish-BRSS-ja ose vendet nga
ish-federata jugosllave, e kane bere kete ne emer te
krijimit te parakushteve per integrim ne Unionin e
Evropes. E ngjajsheme me kete, mund te jete
paradoksale, por sipas vleresimit te shume
vrojtueseve, decentralizimi ne Britanin e Madhe e ka
mundesuar integrimin e saje me te forte ne Evrope.
Koncepti per “Evropen Regjion” eshte krijuar si menyre
e re e integrimit i cili po e anashkalon shtetin
nacional si ndermjetesues ne mes te nivelit lokal dhe
atije global!..
Keto presione
sigurisht do te sjellin riorjentim ne lemin
ideologjike. eshte e mundeshme qe te krijohet nje
“lidhje e re ne mes te partive politike te majta dhe
te djathta”. Partite e majta mund t’a fitojne
perkrahjen klasike te tyre nga punetoret dhe humbesit
tjere, ne kete proces te ri te ndryshimeve ekonomike.
Kurse partite e djathta, prap mund t’a fitojne
perkrahjen e atyre te cilet angazhohen dhe
kundershtojne humbjen e “suverenitetit nacional” dhe
te “identitetit kulturor”. Nga ultranacionalistet e
gjere te e djathta klasike nacionaliste ne Evrope, “e
imagjinuar ose e vertete”, mundet me e nxite
mobilizimin e ketyre lidhjeve ne lufte kunder armikut
te perbashket, (tani e kater vite kjo dukuri po
ndodhe, ne rastin kur gati te gjitha qeverit e
shteteve te botes pa marre parasysh a jane te djatheta
apo te majta ,jane ne marreveshtje te plote ne lufte
kunder terrorizmit nderkombetar, si sfide e re per
civilizimin njerezor ne keto rrethana globale)!?.
Si pikeqeshtje
tjeter e cila po shtrohet eshte padyshim rritja
ekonomike dhe procesi globalizmit, te cilat po e
sjellin ne rend te dites edhe qeshtjen e ruajtjes se
ambientit. Ne njeren ane, globalizmi po ju mundeson
njerezeve qe te dine me shume per ndotjen dhe
shkatrrimin e ambientit , kurse ne anen tjeter, ne
disa hapsira te botes njerezit jane te gatshem t’i
kundervihen zhvillimit dhe rritjes ekonomike me qellim
te mbrojtjes se ambijenti!..Per shembull, nxemja
globale si fenomen i cili eshte paraqit si shkak i
ndotjes se ambientit nga industria ndotese dhe e pa
kontrolluar...Kjo po behet gjithenji e me shume
vrejtje serioze per njerzimin dhe jeten tyre, ne
rrethinen globale e cila ka filluar te humbe
drejtpeshimin e vete ekologjike.Partite e gjelberta
dhe grupete e ndryshme per mbrojtjen e ambientit ,
jane dhe gjithnji e me shume, po ngriten kunder
rritjes ekonomike e cila nuk po i respekton ligjet dhe
rregullat e ruatjes se ambientit?!.
Nga e tere kjo
munde te konstatojm, qe njerzit edhe me tutje do t’a
perkrahin apo do ta kundershtojn globalizmin per
shkaqe te ndryshme... Por ketu qendron nji e vertete,
kjo dukuri objektive e procesit globalizues qe po i
ndodhe njerzimite,tani me askush nuk mundet me e
ndaluar. Ata te cilet jane te shkyqur nga zhvillimi do
t’a kundershtojne per shkak te interesave te tyre
materiale, kurse ketyre mund t’ju bashkangjiten edhe
klasa e mesme ne vendet e zhvilluara, per shkak te
vlerave dhe pikepamjeve postmaterialiste.
Gjithashtu do te bashkohen forcat e ringjallura te
nacionalizmit tradicional dhe forcat e suverinitetit
shtetrore.Te gjitha s’bashku do te krijojne,apo veqe e
kane krijuar,lidhjen e re,,antiglobaliste’’ ne lufte
kunder zhvillimit ekonomik te cilin po e bartin forcat
e reja globale...Kjo na deshmon qe globalizimi do te
behet ,,çelsi’’ i qeshtjes ideologjike ne te
ardhmen!?.
JU MUND TE MIRRNI PJESE AKTIVE NE FORUM NESE JU
INTERSONE KJO TEME, DUKE KLIKUAR KETU!
(Autori eshte ekspert i mardhenjeve
ekonomike nderkombetare) |
