|
Pėr:
Kuvendin e Kosovės
Nga:
Deputeti dr. sc. Bedri Selmani
Lėnda:
Amendamentet e propozuara nė Projektligjin pėr tatimin
nė fitim, siq
vijon:
Amendamenti 1
Nėntitulli tatimpagues tė fshihet dhe tė
zavendėsohet me fjalėn tatim obligues.
Amendamenti 2
Neni 2. tė riformulohet dhe tė plotėsohet; siq vijon:
Tatim obliguesi
Sipas kėtij Ligji, obliguesit tatimor do tė jenė
personat juridik dhe fizik siq vijon:
Tatim obligues ėshtė shoqėria tregtare dhe personat
tjerė juridik tė cilėt kryejn veprimtari me qėllim tė
arritjes sė fitimit.
Tatim obligues ėshtė edhe njėsia afariste e huaj e njė
ndėrmarrėsit nga bota e jashtėme.
Ndėrmarrės nga bota e jashtme ėshtė ai i cili nė
teritorin e Kosovės nuk e ka selin ose drejtorin
kryesore.
Tatim obligues ėshtė edhe pėrfaqėsia e ndėrmarrėsit
nga bota e jashtėme pėr punė tė agjensioneve nė
transportin ajror dhe nė transportet tjera, nė qoftė
se nė teritorin e Kosovės krijon tė ardhura nga shitja
e biletave, po qė se me kontratat ndėrkombėtare nuk
parashihet ndryshe tė rregullohet.
Tatim obligues ėshtė edhe ndėrmarrėsi si person fizik
i cili krijon tė ardhura nga zejtaria, profesioni i
lirė, bujqėsia, pylltaria dhe veprimtarit tjera tė
cilat trajtohen si zejtari nė kuptimin e Ligjit pėr
Tatim nė ta ardhura, nė qoftėse tatimobliguesi ja bėnė
kėrkesėn zyrės tatimore pėrkatėse, qė nė vend tė
tatimit nė tė ardhura do tė paguaj tatimin nė fitim.
Kėrkesa bėhet gjerė nė fund tė vitit kalendarik pėr
vitin e ardhėshėm;
Tatim obligues ėshtė ndėrmarrja afariste qė vepron ose
operon me pjesė tė pronės publike ose shoqėrore.
Tatim obligues ėshtė organizata e regjistruar si
organizat joqeveritare sipas Rregullorės 1999\22 tė
UNMIK-ut, tė datės 15 nėntor 1999, pėr regjistrimin
dhe veprimin e organizatave jo qeveritare nė Kosovvė;
Organet e administratės qėndrore, organet e
administratės lokale, Banka e Pagesave tė Kosovės, nuk
janė obligues tatimor nė fitim.
Institucionet e Kosovės, institucionet lokale,
bashkėsit fetare, partit politike, sindikatat, OEK-sė,
shoqatat e qytetarėve, organizatat joqeveritare sipas
rregullorės sė UNMIK-ut 1999/22 dhe fondacionet
humanitare nuk janė obligues tatimor nė fitim.
Tė gjitha kontratat e ndėrmarrjeve nga bota e
jashtėme, e qė kanė tė bėjnė me furnizimin mė mallėra
dhe shėrbimeve ndaj UNMIK-ut, si dhe agjencit e
specializuara tė Kombeve tė Bashkuara nuk janė
obligues tatimor nė fitim.
Amendamenti 3
Neni 3, tė rigormulohet dhe tė plotėsohet siq vijon:
Kapitulli II.
Baza tatimore
Baza tatimore ėshtė fitimi i rritur dhe i zvogluar
sipas dispozitave tė kėtij Ligji.
Fitimi nga pika 1. tė kėtij neni ėshtė ndryshimi nė
mes tė ardhurave dhe shpenzimeve tė cilat duhet tė
pėrcaktohen nė harmoni me kėtė ligj.
Bazėn tatimore tė tatim obliguesit vendor e pėrbėn
(bruto) fitimi i tėrsishėm i pėrcaktuar nė harmoni me
pikėn 1 dhe 2 tė kėtij neni e krijuar nė vend dhe
jashtė vendit.
Bazėn tatimore tė njėsis vendore afariste e vendore tė
ndėrmarrėsit nga bota e jashtėme e pėrbėn fitimi i
arritur nė Kosovė i pėrcaktuar nė harmoni me pikėn 1
dhe 2 tė kėtij neni.
Nė bazėn tatimore hynė edhe fitimi i cili krijohet me
procedurėn e likuidimit.
Amendamenti 4
Neni 6, tė ndryshohet dhe tė riformulohet siq vijon:
(pėrmbajtja e kėtij neni ėshtė pėrfshir nė pikėn 8,
9,10 nė nėnin 2)
Tė ardhurat.
Tė ardhurat janė rritja e dobis ekonomike nė formė tė
tė hyrave ose rritja e pasuris ose zvogėlimi i
obligimeve tė cilat kanė ndikuar nė rritjen e
kapitalit. Investimet e aksionarėve ose tė anėtarėve
tė shoqėrisė tregtare nė kapitalin e shoqėris nuk
konsiderohen si tė ardhura.
Nė tė ardhura hyjnė edhe bruto tė hyrat e dobis
ekonomike dhe kėrkesat e tatim obliguesit pėr llogarin
e tijė, pėrveq tatimin nė vlerėn e shtuar dhe
kompenzimeve tė cilat paguhen nė dobi tė personit tė
tret. Te raportet komisionare dhe pėrfaqsuese, nė ta
ardhurat komisionare ose pėrfaqėsuese hyjn vetėm
shumat e provizionit ose kompenzimi tjetėr.
Nė tė ardhurat e periudhės pėr tė cilėn pėrcaktohet
tatimi (periudha tatimore) hyjn bruto rritjet e dobis
ekonimike pėr mallin e dėrguar, pėr shėrbimet e kryera
dhe sipas bazave tjera gjerė nė fund tė asaj periudhe.
Tak pėrcaktimi i tė ardhurave nga dėrgesa e mallit,
ditė e dėrgesės kuptohet dita kur pranuesit i
mundėsohet disponimi ekonomik me tė mira ose mallin.
Tek pėrcaktimi i tė ardhurave nga shėrbimet, nė tė
ardhurat e periudhės tatimore hyjn bruto rritjet e
dobis ekonomike tė cilat kanė tė bėjnė me shėrbimet e
kryera gjerė nė fund tė asaj periudhe, kurse pėr
shėrbimet tė cilat kryhen gjatė disa periudhave
tatimore, tė ardhurat pranohen proporcionalisht nga
niveli i lartėsis sė kryerjės sė shėrbimeve tė
periudhės tatimore.
Te kontratat pėr ndėrtimin, tė cilat kryhen gjatė disa
periudhave tatimore, tė ardhurat rregullohen dhe
ndahen nė disa periudha sipas shkallės sė kryerjes. Tė
ardhurat nga ndėrtimi i banesave, tė lokaleve afariste
ose objekteve tjera pėr blerėsit (tregun) e panjohur,
hyjn nė tė ardhurat e periudhės tatimore nė tė cilėn
ėshtė kryer dėrgesa.
Nė tė ardhurat e periudhės tatimore hyjn edhe kamatat
(interesi) nė kredi, hua, paradhėnje, kėrkesat pėr
shitjen me afat tė pagesės (kamatat e rregullta dhe
ndėshkuese). Nė tė ardhurat e periudhės tatimore hyjn
edhe shumat e llogaritura nė bazė tė klauzulės
valutore, tė qiradhėnjės, kompenzimi pėr shfrytėzimin
e patentėve, shenjave tregtare, tė drejtave autoriali,
programe llogaritėse dhe i tė gjitha tė drejtave
tjera.
Tė ardhurat nga pika 7. e kėtij neni hyjn nė tė
ardhurat e periudhės tatimore e tė cilat kanė tė bėjnė
me bazėn proporcionale kohore. Tė ardhurat nga shitja
e tė drejtave tė pasuris sipas kotratės e cila
pranuesit i mundėson tė drejtat e lira tė shfrytėzimit
dhe sipas tė cilave dhėnėsi nuk ka kurrėfar tė
drejtash dhe obligime tė mė tutjeshme, konsiderohen
kontratat pėr shitje, sipas tė cilave kompenzimi i
tėrsishėm i tyre, hyn nė tė ardhurat e periudhės
tatimore nė tė cilėn shitja ėshtė kryer.
Nė tė ardhurat e periudhės tatimore hyjn edhe tė
ardhurat nga shitja e pasurive me afat tė gjatė
(materiale dhe jomaterial), fitimet nga shitja e
kėrkesave, tė ardhurat nga devidentėt dhe pjesės nė
fitim, si dhe fitimet nga shitja e akcioneve dhe
pjesės sė ndėrmarrjės.
Nė tė ardhura hyjnė edhe fitimet qė rrjedhin nga
rivalorizimi i pasuris (harmonizimi mė i lartė me
ēmimet nė treg ose me fer vlerat) gjerė nė lartėsin
e shumės nė tė cilėn kanė hyrė shpenzimet mė tė larta
tė amortizimit nė bazė tė revolorizimit.
Nė tė ardhura hyjnė pagesa e penaleve dhe dėmit,
dhurat, dhurata dhe shėrbimet e pranuara, tepricat e
regjistrimit (inventurės) dhe tė gjitha rritjet tjera
tė dobive ekonomike.
Nė tė ardhurat tė periudhės tatimore hyjnė edhe tė
ardhurat nė bazė tė ēlyerjes sė obligimeve, nė qoftė
se nga kreditėdhėnsi me shkrim vėrtetohet qė e pranon
ēlyerjen e pjesėrishme ose tė tėrsishme tė obligimeve
ose me kalimin e periudhės kohore ka ndodhė vjetėrsimi
i obligimeve.
Nė tė ardhurat hyjnė edhe shumat ndryshimet pozitive
tė tė kurseve, devizore, tė realizuara dhe tė
parealizuara, sipas kėkesave devizore dhe obligimeve
dvizore.
Nė tė ardhura hyjnė edhe vlerat e prodhimit vetanak
dhe shėrbimet e shfrytėzuara pėr pasurin afatėgjate,
si dhe pėr investimet plotėsuese nė atė pasuri
(objektet ndėrtimore, paisje, tė mbjelluarat, kopeja
fillestare nė blegtori, projektet e tė ngjajshme). Tė
ardhurat sipas kėsaj baze tregohen nė lartėsin e
shpenzimeve tė prodhimit dhe shėrbimeve (shpenzimet e
prodhimeve).
Sipas kontratave financiare tė qirasė, tė ardhurėn e
periudhės tatimore e pėrbėn ēmimi i tregut tė objektit
nė qira nė ditėn e dorėzimit nė shrytėzim.
Nė tė ardhura tė periudhės tatimore hyjnė edhe shumat
e ndihmės shtetėrore dhe nxitjes nė lidhmėri me
raportet e shpenzimeve, ndėrprerja e rezervave
afatėgjate, ndėrprerjen e vlerave tė harmonizuara,
shtyrja e tė ardhurave nga periudhat tatimore tė
mėparshme, ēlyerjet e mėparshėme tė kėrkesave
nėqoftėse janė paguar, si dhe tė gjitha tė ardhurat e
krijuara sipas cilės do bazė nga kryerja e
veprimtarive.
Amendamenti 5
Neni 7, tė riformulohet dhe tė plotėsohet siq vijon:
Shpenzimet
Shpenzimet janė zvoglim i dobis ekonomike nė formė tė
tė dalurave ose hargjim i pasuris ose krijim i
obligimeve tė cilat kanė si pasojė zvogėlimin e
kapitalit. Zvogėlimi i kapitalit nė bazė tė kthimit
dhe shpėrndarjės sė kapitalit investitorėve nuk
konsiderohet si shpenzim.
Shpenzimet e periudhės tatimore janė:
Shpenzimet materiale siq janė hargjimi i lėndeve tė
para dhe materialit mė tė cilin hyjnė ambalazha dhe
inventari i imėt.
Shpenzimet e shėrbimeve (prodhuese dhe jo prodhuese)
porti, mirėmbajtja e objekteve dhe paisjeve,
hulumtimet dhe zhvillimi, sigurimi i pasuris,
qarkullimi i pagesave pėrmes bankave, promovimet dhe
reklamat, shėrbimet e menagjmentit, shėrbimet
komunale, shėrbimet e sigurimit pėr mbulimin e dėmeve
tė shkakėtuara nga afarizmi i obliguesit tatimor dhe
obligimet e sigurimit tė tė punėsuarėve, qiramarrja,
panairet, shėrbimet PTT-sė, shėrbimet kėshilluese,
shėrbimet e advokatit, kontabilitetit, revizionit,
shpenzimet e reprezentacionit, si dhe tė gjitha
shėrbimet tė cilat janė kusht pėr arritjen e tė
ardhurave. Nė shėrbimet e promovimit dhe reklamės mund
tė hyjn edhe tė gjitha format e dėrgimit tė mesazheve
qėllimi i tė cilave ėshtė promovimi dhe reklamimi i
obliguesit tatimor ose promovimi i prodhimit,
shėrbimit ose emėrtimit tė tijė.
Shpenzimet e amortizimit (tė pasuris afatėgjate
materiale dhe jo materiale)
Shpenzime pėr pagesat e punėtorėve (pagat dhe pagat
shtesė, tatimet dhe kontributet nė pagė),
Kompenzimi i shpenzimeve tė tė punėsuarėve (mėditjet,
shpenzimet e transportit gjerė nė punė dhe kėthim nga
puna, shpenzimet e transportit nga udhėtimi zyrėtar,
shpenzimet e pregaditjės profesionale, shkollimi dhe
bursat, si dhe tė gjitha shpenzimet tjera tė cilat
janė krijuar lidhur me punėn e tanishme dhe tė
ardhėshme),
Rezervimet pėr rastet e rrezikut dhe shpenzimet
(rezervimet pensionalo invalidore, rezervimet pėr
shpenzimet e ripėrtrirjės sė pasurive natyrore,
rezervimet pėr shpenzimet pėr afatet e garantuara, dhe
rezervimet pėr shpenzimet pėr kontestet e sapofilluara
gjyqėsore),
Harmonizmi i vlerėsimit tė pasuris afatėgjate dhe
afatėshkurte,
Shpenzimet e financimit (kamatat e rregullta dhe
ndėshkuese, ndryshimet e kursit, klauzola valutore dhe
risigurimi)
Dhuratat nė gjėra dhe nė tė holla.
Shpenzimet tjera tė afarizmit (anėtarėsia nė shoqatat
e profesionit, shpenzimet administartivo dhe gjyqsore,
shpenzimet e literaturės profesionale, ndėrshkimet dhe
penalet e paguear, si dhe tė gjitha shpenzimet tė
cilat janė krijuar lidhur me arritjen e tė ardhurave
ose fitimit tė obliguesit tatimore),
Shumat nga pika 2 e kėtij neni hyjn nė shpenzime tė
periudhės tatimore, pėrveq nė pjesėt tė cilat kanė tė
bėjnė me shpenzimet e stoqeve tė prodhimeve tė
pakryera, gjysmėprodhimet, pjesėt e prodhimit dhe
prodhimeve finale (ballafaqim i tė ardhurave me
shpenzime)
Nė shpenzimet e stoēeve tė prodhimeve tė pakryera,
gjysmė prodhimeve dhe pjesėve tė prodhimit, si dhe
stoēet vetanake tė prodhimeve finale hyjnė si
shpenzimet mė tė vogėla direkte tė
prodhimtaris(materiali dhe puna) dhe shpenzimet e
pėrgjithshme tė prodhimtaris.
Nė shpenzime tė periudhės tatimore hyjnė edhe
shpenzimet e furnizimit tė mallit tė shitur tregtar,
materialit, inventarit tė imėtė, tė pjesėve rezervė
dhe ambalazhės.
Nė shpenzime tė furnizimit me mall tregėtar, material,
inventarė tė imtė, pjesė rezervė dhe ambalazhė hynė
edhe ēmimi blerės i zvogėluar pėr lirimet e treguara
nė faturė, dogana dhe tatimi importues, tatimi i
pakthyeshėm dhe shpenzimet e transportit tė stoēeve
gjerė te vendi i deponimit ose i shitjes.
Nė shpenzime tė periudhės tatimore hyjnė edhe
shpenzimet e paamortizuara tė furnizimit tė pasuris
afatėgjate tė shitur.
Nė shpenzimet e furnizimit me pasuri afatėgjate hynė
edhe ēmimi blerės i zvogėluar pėr lirimin e treguar nė
faturė, dogana dhe tatimet importue3se, mbikqyrjės,
shpenzimet e pregaditjės sė hapsirės pėr ndėrtim,
shpenzimet e instalimit tė paisjeve, transportit dhe
shpenzimeve tjera tė krijuara gjatė procesit tė
sjelljes sė mjeteve nė gjendje pune. Tek objektet
ndėrtimore veq tė pėrdorura, makinerive dhe paisjeve
nė tė cilat kryhen investime plotėsuese duhet vlera e
kontabilitetit tė rritet pėr ato investime. Me
investimet plotėsuese kuptohen investimet me tė cilat
rritenkapacitetet ose zgjatet shekulli i pėrdorimit
nga vlerėsimi i mėparshėm, ndryshohet dedikimi,
mundėsohet pėrparimi i konsiderueshėm nė kualitetin e
prodhimit ose arrihet gjerė te zvogėlimi i
konsiderueshėm i shpenzimeve tė prodhimit.
Shpenzimet e amartizimit tė pasuris afatėgjate
pėrcaktohen sipas rregullores pėr amortizimin.
Nė rastin e veqant tė dispozitės nga pika 9, e kėtij
neni shpenzimet e armortizimit konsiderohen edhe
ēlyerjet e pjesėrishme ose tė plota tė paisjeve dhe
objekteve afariste, tė blera gjatė periudhės tatimore.
Paisje nga pika 10, e kėtij neni konsiderohen
instrumentet dhe makinat, veglat, inventari i repartit
dhe i zyrės, paisjet informative, mobilet mjetet dhe
aparatet e transportit, pėrveq automobilit personal
dhe mjeteve tjera pėr transport tė udhėheqėsve dhe tė
personave tė punėsuar, kurse si objekte afariste
konsiderohen objektet ndėrtimore tė cilat shėrbejn pėr
kryrjen e veprimtaris afariste.
Shpenzime tė amortizimit konsiderohet edhe amortizimi
te rritja e vlerės sė pasuris afatėgjate pėr shkak tė
rivalorizimit mė tė lartė, gjerė te shuma e lartėsis e
cila nė bazė tė saj ishte llogaritur nė tė ardhura.
Nė shpenzime tė periudhės tatimore hyjnė edhe humbjet
nga shitja e akcioneve dhe pjesės tė ndėrmarrjes.
Nė shpenzime tė periudhės tatimore hyjnė edhe
rezervimet afatėgjate te bankat dhe shoqėrit e
sigurimit tė cilat mjete kėtė tatim obligues janė tė
obligueshėm ta jetėsojnė nė harmoni me rregullore tė
posaqėme.
Nė shpenzimet e periudhės tatimore hyjnė edhe dhuratat
nė gjėsende ose tė holla tė cilat duhet tė dėrgohen nė
xhirollogarin e shoqatave kulturore, shkencore,
shkolloro-ekukuese, shėndetėsore, humanitare,
sportive, fetare dhe pėr qėllime tjera, tė lidhjeve
dhe personave tjerė tė cilat veprimtarit e pėrmendura
i kryejn nė harmoni me rregullore tė posaqme. Nė
qoftėse dhuratat jepėn nė gjėsende, dhuruesi dhe
pranuesi i dhuratės janė tė obligueshėm qė pėr kėtė ta
kenė leje tė verifikuar dhe tė nėnshkruar nga dy
palėt.
Nė shpenzime tė periudhės tatimore hyjnė edhe mungesat
nė pasuri, si dhe tatimet pėrkatėse tė llogaritura nė
kėto mungesa.
Nė shpenzime tė periudhės tatimore hyjnė edhe
shpenzimet e krijuara nė bazė tė forcės madhore dhe
ngjarjeve tjera tė jashtėzakonshme.
Nė shpenzime tė periudhės tatimore, nuk mund tė hyjnė
shpenzimet tė cilat nuk janė tė lidhura me kryrjen e
veprimtaris tė obliguesit tatimore, dhe qė nuk janė
pasojė e kryerjės sė veprimtaris.
Shpenzimet tė cilat nuk janė tė verifikueshme nė
mėnyrė tė dokumentuar, nuk pranohen si shpenzime tė
periudhės tatimore.
Amendamenti 6.
Neni 8. tė fshihet (pėrfshihet nė nenin 7. shpenzimet)
Amendamenti 7.
Neni 9. tė fshihet (pėfshihet nė nenin 7 dhe si i
tillė ndryshohet
Amendamenti 8.
Neni 14. tė fshihet (sipas pikės 9 tė nenin 7. duhet
tė aprovohet rregbullorja pėr amortizimen e cila nė tė
qartė e definon dhe pėrcakton kohėn dhe normėn e
pėrqindjės sė amortizimit).
Amendamenti 9.
Neni 15. tė riformulohet dhe tė plotėsohet siq vijon:
Favorizimet tatimore
Nxitja e investimeve dhe e punėsimit
Pėr investimet shuma e tė cilave ėshtė spaku
njėmilion euro (1000000), tatimi nė fitim do tė
paguhet mė shkalėn prej 7%, gjatė kohės dhjetė vjecare
10 nga viti i fillimit tė investimeve, me kusht qė
gjatė kėsaj periudhe tė sigurohet punėsimi i mė spaku
30 punėtorėve, duke filluar nga pėrfundimi i vitit tė
parė tė investimeve.
Pėr investimet shuma e tė cilave ėshtė mė e lartė se
dy milion euro (2000000 ), tatimi nė fitim do tė
paguhet me shkallė prej 3%, pėr kohėn prej 10 vjetėsh
nga viti i fillimit tė investimeve, me kusht qė nė
kėtė periudhė tė siguron punėsimin e mė spaku 75 tė
punėsuarėve, duke filluar nga kalimi i vitit tė parė
tė investimeve.
Pėr investimet shuma e tė cilave ėshtė mė e madhe se 5
milion euro, tatimi nė fitim paguhet me shkallėn 0%
pėr kohėn prej 10 vjetėsh nga viti i fillimit tė
investimeve, me ksuht qė nė kėtė periudhė tė sigurohet
punėsimi i mė sė paku 75 tė punėsuarėve, duke filluar
nga kalimi i vitit tė parė tė investimeve.
Shuma e pėrgjithėshme e favorizimit tatimor tė cilėn
investitori mundėt ta shfrytėzon gjatė periudhės sė
afatit tė shkallės sė tatimit nė fitim, e cila nuk
mundet me kaluar shumėn e vetė tė investimeve,
pėrcaktohet me shumėn apsolute tė ndryshimit tė shumės
sė logaritur dhe tė shumės obliguese tė tatimit nė
fitim tė llogaritur nė bazė tė Ligjit pėr tatimin nė
fitim dhe shumės sė llogaritur nė bazė tė kėtij Ligji.
Kur bartėsi i masave nxitėse, tė favorizimeve tatimore
dhe doganore e zvoglon numrin e tė punėsuarėve tė
pėrcaktuar me dispozitat e nenit 4. tė kėtij Ligji nė
pikat 1, 2, 3, tė kėtij neni i ndėrprehėn tė drejtat e
shfrytėzimit tė kėtyre favoriteve pėr periudhėn e
tėrsishėme pėr tė cilėn janė lejuar me obligim tė
kėthimit tė mjeteve tė realizuara tė shfrytėzimit tė
favoriteve tė smadhuara pėr shumėn e kamatės
ndėrshkuese ligjore.
Bartėsit tė masave nxitėse pėr favorizim tatimor dhe
doganor tė cilit i ndėrprehet e drejta e shfrytėzimit
tė tyre nuk mundet qė pėrsėri ti lejohet shfrytėzimi
i tyre.
Nė shumėn e investimeve nga 1, 2, 3, tė kėtij neni nuk
do tė llogaritet vlera e tokės dhe ndėrtimeve tė cilat
janė me tė vjetra se 5 vjetė, dhe paisjet e
shfrytėzuara nė tė kaluarėn, tė cilat i sjellen si
investim nė ndėrmarrje.
Favorizimet tatimore mund ti shfrytėzojn vetėm
bartėsit e masave nxitėse nga Ligji pėr nxitjen e
investimeve, nė qoftė se investimet kryhen nė
veprimtarin gjyqėsore, nė bazė tė kėrkesės sė
investitorit, dhe nė propozim tė Ministris sė
bujqėsis, Qeveria e kosovės mundet me vendos qė
bartėsi i favorizimit tatimor mund tė jetė edhe
shoqėria tregtare egėzistuese.
Deputeti,
dr. sc. Bedri Selmani |