Fakti qe ne Kosove ka nje popullsi muslimane, e cila e manifeston identitetin e vet fetar, nuk mund te zhbehet. Perveç nese rikthehen metodat e komisareve dhe te policeve te dikurshem komuniste. E meqe kjo nuk eshte e mundur, atehere zgjidhja optimale eshte toleranca dhe respektimi i te drejtave dhe lirive fetare te te gjithe qytetareve te Kosoves. eshte e sigurt se nese nuk respektohen keto liri dhe te dreja, nuk do te respektohen as lirite dhe te drejtat e komuniteteve te tjera etnike, bile as lirite politike. Sepse intoleraca ne fakt eshte si Bajlozi i balades shqiptare: perdite kerkon nga nje viktime te re.

Hapja e temes se respektimit te te drejtave dhe te lirive fetare ne Kosove do te ndodhte nje dite, edhe pa tematizimin drastik qe iu be nje perkthyeseje te OSBE-se, per faktin se mban ne koke nje shami qe e identifikon si muslimane. Ndoshta ky rast edhe eshte i mireseardhur per te reflektuar e gjithe shoqeria jone mbi kete teme, qe eshte realitet por per te cilen flitet me druajtje te tepruar.

Ndersa, e keqja e ketij rasti eshte se debati ka filluar nga nje pike polarizuese dhe me tone teper te ngritura te dy paleve, e veçmas nga pala qe ka synim te beje avokatine e “perkatesise europiane te shqiptareve”, ne nje terren ku kete gje nuk ua kerkon askush.

Debati me tone normale dhe me tolerance maksimale, vertet eshte i domosdoshem, nese duam qe te mos prodhoje frustrime dhe provokime.

Ndera, ata qe kujtojne se kjo çeshtje mund te  zgjidhet me nje skandal ose me nje dekret vlene ta kujtojne historine e dhimbshme qe kane prodhuar ne Kosove komisaret dhe policet ne vitet e para pas Luftes se Dyte Boterore, kur paten ndermarre aksionin e heqjes me dhune te mbuleses se grave muslimane. Ajo dhune administrative- policore e regjimit komunist jugosllav, pati prodhuar trauma te renda ne shume familje shqiptare per shume vite.  Prandaj, duhet t jete e qarte se dekretimi i ndalesave nga ana e komisareve, do te ishte sherbimi me i keq qe mund t’i behet tolerances nderfetare dhe vete respektimit te lirive dhe te drejtave fetare dhe njerezore ne Kosove.

Debati i hapur aksidentalisht, ne fakt ka te beje me standardet e lirive dhe te drejtave qe kane qytetaret e Kosoves. Ne kete kontekst shtrohet nje pyetje praktike: a kane te drejte muslimanet (vetem ata qe duan te jene te tille), qe te shprehin identitetin e vet fetar, apo per ta eshte rezervuar ndonje status tjeter? Nese pranohet qe ne kontestin e lirive te pergjithshme te njeriut ne Kosove, njerezit mund te deklarohen edhe si muslimane, atehere kjo do te thote se pranohet qe muslimanet mund t’i zbatojne rregullat qe i konsiderojne si obligative per besimin e vet.E keto rregulla nuk mund t’ua percaktojne njerezit e besimeve te tjera dhe as ateistet. Rrjedhimisht, nje femre muslimane nuk mund t’i ndalohet, as me mjete politike, as administrative e as policore, e drejta qe te mbaje shami ne koken ose ne krahet e vet, ne rast se feja islame nuk eshte e ndaluar.

Por, kundershtaret e kesaj te drejte fetare sjellin pseudoargumenta politike dhe patriotike. Ata duan qe te plasojne idene qe shqiptaret e Kosoves duhet te rrafshojne identitetet fetare dhe te paraqiten, (me e sakta eshte te thuhet te shtiren), me pamje monolite, mundesisht antiislame, si ne nje njeshkolone te komanduar rrepte.. Ky koncept per popullin si plotesisht monolit mbi nje ide antifetare, ne fakt eshte koncepti themelor  i kombit socialist ose i njeriut te ri socialist. Perndryshe ne realitetet jetesore, secili popull ka nje larmi shumeplaneshe, qe nga ajo gjinore, moshore, sociale, arsimore, po edhe fetare, e cila ne situata te ndryshme, paraqet edhe potenciale konfliktualiteti (rasti i rlandezeve). Por, rrafshimi i atyre larmive me kerkesen per monolitet nuk eshte i mundur, perveç se me anen e dhunes, te spastrimit etnik dhe te gjenocidit.

E drejta, parulla e popullit monolit do te thote i drejta e sundimit te nje grupi mbi te tjeret, sikunder ka  qene praktika e ateisteve ne periudhen e sistemit komunist.

Perndryshe, shpjegimi i fatit te Kosoves me pseudoargumentat politike dhe patriotikee qe u degjuan ne debatin qe u hap keto dite lidhur  rastin e perkthyeses se OSBE-se, e ku dominon teza se mbulesa islame e nje perkthyeseje paraqet rrezik per imazhin e Kosoves, vertet eshte nje shpjegim naiv. Edhe SHBA-te edhe institucionet euroatlantike e kane pasur te qarte perkatesine fetare te shqiptareve te Kosoves para se te intervenonin ne Kosove. Gjithe bota ka regjistruar pamjet e grave shqiptare, duke u deportuar me dhune nga Kosova, e ku shume prej tyre kishin shami ne koke. Por, askush ne SHBA dhe as ne Europe nuk ka kushtezuar ndihmen me heqjen dore nga perkatesia islame e ketyre banoreve.

As sot dhe as ne te ardhmen nuk a gjasa qe te behen kushtezime te tilla. Kushtezimet qe i behen shoqerise dhe insttucione ve kosovare, ne formen e standardeve, synojne pikerisht rritjen e tolerances se pergjithshme ne vend, duke perfshire edhe tolerancen nderfetare dhe nderetnike, pastaj demokracine dhe respektimin e te drejtave te pakicave, krijimin e institucioneve funksionale dhe luftimin e fenomeveve negative ne shoqeri. Mos ta rreje mendja asnje patriot qe gjen rastin te shfryje intolerance antiislame, se ka terheqje te komunitetit nderkombetar nga keto standarde edhe nese bash te gjithe i heqim shamite e kapelat dhe bile edhe nese ecin vetem ne breke  neper rruge e neper institcione. Propagandimi se gjoja Perendimi nuk i don shqiptaret e Kosoves per faktin se kane si shumice  perkatesi islame eshte nje alibi e rreme. Perendimi ka nje projekt global te luftimt te kontrabandes, krimit te organizuar, trafikut te qenieve njerezore, te korrupsionit, te intolerances nderetnike, te ekstremizmit dhe te terrorizmit nderkombetar. Ky projekt perfshine shoqeri e shtete te besimeve te ndryshme e te kontinenteve te ndryshme. Fjal avjen, kubanezet, nuk jane te preferuarit e SHBA-ve dhe te Perendimit, edhe pse jane te krishtere me sa jane te tille talibanet e Afganistanit, ose komunistet e Korese se Veriut.  Prandaj, fati i vertete i  Kosoves varet se sa shoqeria jone do te plotesoje standardet e miratuara, te cilat do ta benin nje shoqeri efikase, te afte te mbaje veten dhe ku respektohen me perpikeri vlerat e demokracise se sotme. Vete presidenti amerikan Xhorxh Bush, ka deklaruar para disa javesh se Islami nuk eshte ne kontadikte me progresin dhe me demokracine. Ndoshta nuk eshte e nevojshme te kujtohet ketu se Islamin si Shpallje Hyjnore nuk e reprezentojne regjimet diktatoriale qe ndeshim sot ne shumicen e shteteve arabe dhe aziatike.

Nese i rikthehemi edhe nje here rastit te perkthyeses Besa Ismajli per te cilen u propozua qe te perjashtohej nga e drejta e saj qe te kryente punen e perkthyeses per llogari e OSBE-se, do te çmeritemi se çfare ofrojne si zgjidhje partizanet  e kesaj “zgjidhjeje”. Nese femrat muslimane perjashtohen nga e drejta e shkollimit ne shkolla publike dhe nga e drejta e punes, atehere do te ndodh kthimi ne zonen e erret te dikurshme te injorances se femres shqiptare. Nuk eshte e zorshme te parashikohet se si ne ate rast do te funksiononte “imazhi europian i Kosoves”. Ne rast se ne vend te nje perkthyeseje te talentuar, qe barte ne koke nje shamni si shenje e identitetit te saj fetar, do te kishim nje femer analfabete, poashtu me nje shami ne koke, si shenje e identitetit te sja fetar, gjasat per europianizim do te ishin pakrahasimnisht me te vogla. Pra, fakti qe ne Kosove ka nje popullsi muslimane, e cila e manifeston identitetin e vet fetar, nuk mund te zhbehet. Perveç nese rikthehen metodat e komisareve dhe te policeve te dikurshem komuniste. E meqe kjo nuk eshte e mundur, atehere zgjidhja optimale eshte toleranca dhe respektimi i te drejtave dhe lirive fetare te te gjithe qytetareve te Kosoves. eshte e sigurt se nese nuk respektohen keto liri dhe te dreja, nuk do te respektohen as lirite dhe te drejtat e komuniteteve te tjera etnike, bile as lirite politike. Sepse intoleraca ne fakt eshte si Bajlozi i balades shqiptare: perdite kerkon nga nje viktime te re.