Çka i duhet sot Kosoves? Si t'i ndihmojme ekonomise kosovare dhe qytetareve shqiptare? Cfare te bejme qe te dalim nga kriza ekonomike? Keto jane pyetje qe edhe ju, lexues te nderuar, mund te inkuadroheni, duke klikuar ketu...!>>

Mire se vini ne web faqen e Dr. Bedri Selmani!

Pse antiamerikanizmi evropian do ta shperbente Unionin Evropian?

Nga Dr.Bedri Selmani

Me rastin e hapjes se konventes kushtetuese evropiane ne fillim te vitit 2002, Valeri Giscard d’Estaing, perveq te tjerash ka thene: “Ne qoftese arrijm qe per njezet e pese vjete ose pesdhjet vjete....roli i Evropes ne bote do te ndryshoj. Do te jete e respektuar dhe do ta ndegjojne, jo vetem si fuqi ekonomike, ku ajo veq eshte, por edhe si force politike e cila do te bisedon ne nivel te njejte me fuqite me te medha te planetiti tone”. Ne harmoni me kete ambicje, ne projekt kushtetuten evropiane eshte parapare funksioni i ministrit evropian per pune te jashtme si udheheqes i diplomacis evropiane, si dhe obligimi i “percaktimit gradual te politikes se perbashket mbrojtese”. Mirepo sipas shume analisteve, gjerat shume me mire duken ne leter se sa ne realitet. Nga kjo vihet ne pikeqeshtje se çfare superfuqie ne pergjithesi do te behet Unioni Evropian!?.

Dallimi ne mes te deshires dhe realitetit me s’miri eshte treguar ne konfliktin e thekesuar ne mes te shteteve antare te UE –se, rrethe krizes se Irakut.Evropa qarte ka treguar se sa i perket pikepamjes rreth politikes se jashteme, Unioni eshte i ndare ne dy koncepte te kunderta. E para, i ashtuquajturi “euronacionalizem”, ku zedhensi me i theksuar i saje eshte Franca, e cila deshiron qe Unionin ta beje fuqi te pavarur si drejtepeshim kundrualle SHBA-ve. E dyta, eshte i njohur si “euroatllantizem” dhe niset nga pikepamja qe lidhja perendimore (NATO-ja), e krijuar ne kohen e luftes se ftohte, duhet te qendroj edhe metutje, sepse shperberja eventuale e saje do te ishte, “ide e gabuesheme dhe e rrezikshme”. Vlene te thekesohet se as opinioni publik nuk e perkrah nje politike te tille te konfrontimit ndaj SHBA-ve. Te pyetur se a e perkrahin tendencen e Evrpoes qe te behet superfuqi, me qellim qe ne menyre me efikase t’i kundervihet Amerikes, vetem 36 % te qytetareve te Frances dhe 37 % te Britanezeve jane pergjegjur pozitivisht. Ne Gjermani dhe ne Holande kjo perqindje ka qene edhe me e vogel, (ne Kosove po te mbahej kjo ankete kjo perqindje do ishte me e vogla diku rreth 6%, arsyja eshte konkrete per qytetaret Kosoves, Amerika eshte ajo e cila ka vendosur per intervenimin e NATO-s dhe ka mundsuar çlirimin e tyre perfundimtar nga robria)!. Mirepo, per kete shumica e te anketuareve e kane perkrahur pikepamjen qe Evropa duhet te behet superfuqi, me qellim qe me sukses te bashkepunon me SHBA-te ne zgjidhjen e problemeve nderkombetare!..

Nje pikepamje e tille gjithesesi eshte me e afert me realitetin, neqoftese e marrim per baze se vetem Evropa e cila edhe keshtu eshte e vogel, qe ne menyre te pavarur te ndikoj ne ngjarjet qe ndodhin me permasa globale, ne te cilen se shpejti perveq Amerikes, si forca tjera dominante gjithnji e me shume po paraqiten Kina dhe Indija, secila prej tyre kane me teper se 1 miliarde banore!?... Se a jane te vetedijshem per kete udheheqesit evropian, me se mire na tregon kumtesa e njerit nga antaret e rinje te Komisionit evropian i cili ka thene: “Mos te harrojm qe ne Evropianet perbejm vetem 11 perqind te popullesis boterore”. Ne qoftese Evropianet duhet te angazhohen ne krijimin e “Unionit gjithenje e me kompakt”, atehere kjo ne rend te pare, ka te beje me mbrojtjen e interesave te perbashketa... Cilave? Euronacionalistet, dhe shume te tjere te cilet nuk jane, mendojne se Evropianet ne menyre te posaqeme duhet t’i bashkangjiten zgjidhjes se problemeve globale, dhe kesaj duhet t’i permbahen!... Evropianet jane me individualista se sa Aziatiket, por e mbeshtesin kolektivizmin me shume se sa Amerikanet. Ata jane me pak mbeshtetes te pikepamjes, qe lufta shpeshehere eshte e nevojshme qe te permbushet e drejta, ashtu siq jane mbeshtetes te besimit qe suksesi ne bote me perpara eshte i caktuar si veprim i forcave shoqerore se sa i individeve. Nga kjo rrjedhe edhe qendrimi se duhet te mbahet “modeli social evropian” i themeluar ne dhenje te mjaftueshme sociale (per shtetin mireqenjes sociale), kurse ne mardhenjet nderkombetare duhet me shume mbeshtetje ne institucionet nderkombetare siq jane Kombet e Bashkuara apo gjygji penal i Evropes (Tribunali i Hages). Euronacionalistet per kete shpresojne qe me kalimin e kohes, prap do te behet e mundeshme te krijohet politika e perbashket evropiane, sipas modelit te politikes tregtare sipas te cilit Unioni eshte duke vepruar si bllok i perbashket ne te cilin behen llogari po aq sa edhe ne Amerike!..

Mirepo, se a ka vend dyshimi qe tendencat per krijimin e nje superfuqie boterore, do te mund te perfundonte me shperberje te Unionit?.. Statusi i superfuqise ngusht e parashtron qeshtjen e marrdhenjeve ndaj superfuqis tjeter – Amerikes. Por edhe ne qofte se Françezet jane te paknaqur per shkak te arrogances imperialiste amerikane sipas tyre, Polonia dhe nje varg shtetesh te Evropes se Mesme , mjafte shume frigohen nga rikthimi i ringjalljes se ekspanzionizmit Rus, dhe per kete, keto vende e perkrahin aleancen Veri-Atlantike ne krye me Ameriken. Ne tere kete, nuk duhet harruar lidhjen e thelle tradicionale ne mes te Amerikes dhe Britanis se Madhe, e cila eshte shume veshtire te nderprehet, tere kjo na e bene te qarte qe antiamerikanizmi evropian lehte mundet me e shperbe Unionin Evropian?!.

Perveq kesaj, ketu kemi te bejme edhe me dinakrite mbrenda evropiane, te cilat jane per nga roli, te barabarta me ato lidhur me papajtushmerit rreth marrdhenjeve ndaj Amerikes. Konfliktet rreth krizes irakiane ne mase te madhe jane te motivuara, ne luften rreth pozicionimit te vendeve anetare mbrenda Unionit. Keshtu qe shume analiste politike e kane vertetuar, qe qeveria spanjolle e ka mbeshtet Ameriken me qellim qe te ngadaleson dominimin dhe avansimin e aleances françezo-gjermane. Lidhur me kete edhe kryetari françez Chirac ne menyre mjaft te rrept ka reaguar ndaj shteteve te Evropes se Mesme per shkak te perkrahjes se tyre Amerikaneve, sepse nga kjo e ka pare ngadalesimin e ndikimit te vete?!...

Disa euronacionalist parashikojn se, duke pasur per baze kundershtimin evropian ne perdorimin e forces, Evropa mund te behet ndonje superfuqi e re e cila do ta shfrytezon forcen e vete ekonomike dhe diplomacin e shkathet per arritjen e qellimeve te veta...Mirepo, keta faktore jane me ndikim dhe efikas vetem ne raport me vendet kandidate per integrim ne Union, te cilat dridhen nga çdo vrejtje e Komisionit evropian, ne vendet tjera te botes keto masa nuk kane ndonje ndikim. Per kete nuk eshte aspak e çuditeshme qe antari i Keshillit Amerikan per marrdhenje nderkombetare M. Boot, pozicionin evropian e ka vleresuar keshtu: “Sipas masave te forces tradicionale Evropa eshte duke perenduar, rritja ekonomike e saj eshte anemike, bugjetet ushtarake shpejt po i zvogelohen, shkalla e fertilitetit eshte ne renje”. Ketu edhe qenron qelsi i problemit: jo vetem qe Evropianet jane te ndare dhe nuk e permbajn forcimin e forces se vete ushtarake, por edhe pjesmarrja evropiane ne prodhimin boteror ka renje,per deri sa ne kete aspekt Amerika gjitnje po avanson, kurse vendet azijatike gjithnje me shume po perparojn... Ashtu siq ka thene para nje kohe nje analist nderkombetar: “Perparimi teknik ka shkuar ne Amerike, prodhimi ne Azi, kurse Evropes i ka mbetur qe te perkujdeset per pensionistet e vete”.Sa eshte e vertet tere kjo e ardhmja sigurisht do ta verteton... Por nji nuk duhet harruar, garat ne mes te bloqeve tregtare ne procesin globalizues do te jene mjafte te ashpera, ne lojen se kush do te dominon ne ekonomin globale...Kur dihet se ne shekullin XIX-te rregullat e lojes per tregtin boterore i ka shkruar dhe i ka diktuar Britania e Madhe, kurse ne shekullin XX-te SHBA-te,se a do t’i shkruan keto rregulla Unioni Evropes ne shekullin XXI-te e arrdhmja do te na tregon,per Evropianet kjo eshte bere imperativi kryesore!?. 

JU MUND TE MIRRNI PJESE AKTIVE NE FORUM NESE JU INTERSONE KJO TEME, DUKE KLIKUAR KETU!

(Autori eshte ekspert i mardhenjeve ekonomike nderkombetare)