Cymdeithas Treftadaeth Eglwyswrw a'r Fro

Eglwyswrw and District Heritage Society

Gartref   Home

Cyfarfodydd a Gweithgareddau 2016

Cofnodion a nodiadau

Ionawr,2016
Ar Nos Lun, 11eg o Ionawr, cynhaliwyd Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol yn yr Hen Ysgol. Rhoddodd y Cadeirydd, Fleur Buston, adroddiad am ddigwyddiadau’r flwyddyn a soniodd am y nifer o siaradwyr gwadd diddorol iawn a ddywedodd mor braf oedd mynd am drip gyda’n gilydd yn yr haf.
Penodwyd swyddogion ar gyfer 2016 fel a ganlyn - Llywydd- Beatrice Davies; Cadeirydd - Fleur Buston; Is-Gadeirydd - Enid Cole; Trysorydd - Brenda James; Ysgrifennydd - Glynwen Bishop; Archwiliwr - Adrian Charlton.
Dilynwyd y cyfarfod hyn gan gyfarfod busnes.
Bydd y cyfarfod nesaf yn yr Hen Ysgol ar 8fed o Chwefror am 7.30yh ein siaradwr gwadd fydd Emyr Phillips, o Gilgerran. Croeso i bawb.

Chwefror.
Ym mis Chwefror, ein siaradwr gwadd oedd Emyr Phillips o Gilgerran.
Soniodd am Mr Tom Mathias, ffotograffydd nodedig o Gilgerran, gan ddisgrifio ei fywyd a’r amrywiaeth o’i swyddi a roedd yn gyd-destun ar gyfer llawer o'i ffotograffau. Cymerwyd y rhan fwyaf o'r rhain rhwng 1900 a 1920, a maent yn archif bwysig sy'n dangos bywyd pob dydd a diwydiant yr ardal. Bu farw Mr Mathias yn 1940, ac ar ôl nifer o flynyddoedd darganfuwyd ei gasgliad o negyddion gwydr a chawsant eu hadfer a'u datblygu. Maent wedi eu defnyddio mewn nifer o gyhoeddiadau, a gellir gweld detholiad mewn arddangosfa yn yr hen flwch ffôn ger Aberdyfan, Pontrhydyceirt, ger cartref y teulu Mathias. Diolch yn fawr i Emyr am noson ddiddorol a phleserus.
Fe fydd ein cyfarfod nesaf ar Mawrth 14eg yn Yr Hen Ysgol.


Mawrth.
Ar 14eg o Fawrth, cawsom gyfarfod busnes yn Yr Hen Ysgol. Cadeiriwyd y cyfarfod gan Fleur Buston ac roedd nifer dda o aelodau yno. trafodwyd llawer o bynciau ynghylch digwyddiadau a phrosiectau.
Ac wrth fwynhau cwpaned o de, roedd cyfle i aelodau drafod diddordebau unigol a threulio rhywfaint o amser i gymdeithasu.

Ebrill.
Ar Ebrill 11eg, ein siaradwr gwadd oedd yr Athro Angela John a siaradodd ar y testun – ‘Bywyd ac Amserau Menna Gallie', yr awdur nodedig a dreuliodd ei blynyddoedd olaf yn Nhrefdraeth. Cafodd Menna Gallie ei geni yn Ystradgynlais yn 1919 i deulu Cymraeg a oedd yn weithgar yn y wleidyddiaeth Lafur. Aeth i Brifysgol Abertawe lle cyfarfu yr athronydd W. B. Gallie a priodwyd y ddau yn 1940.
Er mai Cymraeg oedd ei hiaith gyntaf, mae hi'n adnabyddus am ei nofelau a ysgrifennwyd yn Saesneg, ac hefyd fel cyfieithydd nofel Caradog Prichard ‘Un Nos Olau Leuad’ o dan y teitl ‘Full Moon’. Dramateiddiwyd nifer o'i nofelau ar gyfer radio ac ailargraffwyd ei nofel gyntaf, 'Strike for a Kingdom' gan Honno yn 2003, cyhoeddwyd y nofel yma gyntaf yn 1959.
Bu farw Menna Gallie yn Nhrefdraeth yn 1990, ac yn 2011, rhoddwyd plac er cof amdani ar ei hen gartref yn ‘Cilhendre’ yn Heol Uchaf Santes Fair. Rhoddodd yr Athro John, a fu yn ffrindiau â'r awdur, fanylion a hanesion a chipolwg ddiddorol iawn o fywyd un o drigolion nodedig ein hardal.
Yn y cyfarfod nesaf ar Mai 9fed, byddwn yn casglu enwau a gwneud trefniadau ar gyfer ymweliad a Chastell Picton ar Fai 21ain.


Mai.
Yn ein cyfarfod ar Fai 9fed, ar ôl gwneud trefniadau ar gyfer ymweliad a Chastell Picton, cawsom amser diddorol yn rhannu hanesion gan edrych ar mwy o luniau o’n harchif.

Ar ddydd Sadwrn Mai 21ain, cyfarfu ein haelodau yn Eglwyswrw am hanner dydd ac yna gyrru i Gastell Picton. Cawsom daith dywysedig o'r Castell, wedyn treulio ein amser yn crwydro trwy'r gerddi, yr ardd berlysiau yn arbennig thynnodd lawer o ddiddordeb. Roedd llawer o ddiddordeb hefyd yn yr amgueddfa pheiriannau torri gwair. Ac i roi terfyn ar brynhawn pleserus iawn cawsom bryd o fwyd gyda'n gilydd yn Nantyffin Motel, Llandisilio ar ein ffordd adref.
Edrychwn ymlaen nawr at ein cyfarfod nesaf ar Fehefin 13eg, a chael hanes Castell Henllys gyda Martin Roberts. Croeso i bawb.


Mehefin.
Cynhaliwyd cyfarfod ar Fehefin 13eg, ein siaradwr gwadd oedd Martin Roberts o Barc Cenedlaethol Arfordir Penfro, sy'n gweithio yn y fryngaer o'r Oes Haearn a ailadeiladwyd yng Nghastell Henllys, ger Eglwyswrw. Disgrifiodd y safle ac eglurodd sut y mae'r ail-greu yn seiliedig ar weddillion a ddarganfuwyd gan archeolegwyr dros nifer o flynyddoedd o gloddio. Mae’r lle bellach yn ganolfan addysgol a thwristaidd pwysig sy'n dangos sut roedd pobl yr Oes Haearn yn byw ac yn rhoi, yn enwedig i blant, profiad ymarferol o grefftau yr oes. Mae'r safle yn agor yn ddyddiol ac mae llawer o bartïon ysgol o Gymru a thu hwnt yn ymweld, ac hefyd mae ymwelwyr eraill yn dod o bob cwr o'r byd. Drwy stori Martin a'i frwdfrydedd amlwg am y safle a'r gwaith sy'n cael ei wneud yno, cawsom noson arbennig iawn.
Cyfarfod busnes fydd gyda ni ym mis Gorffennaf, gwyliau ym mis Awst, a’r siaradwr gwadd ar Fedi 12fed fydd Mr Boyd Williams.

Gorffennaf – Awst.
Ar Orffennaf 11eg, cawsom gyfarfod busnes yn Yr Hen Ysgol ac hefyd amser diddorol yn edrych ar hen luniau gyda Will ac Elfed, a chael ychydig hanes cartrefi ardal Brynberian a Ffynongroes sydd yn nawr yn adfail. Nid oedd cyfarfod ym mis Awst a byddwn yn cwrdd nesaf ar nos Lun, Medi 12fed, pan fydd Mr Boyd Williams yn siarad ar y testun ‘Welsh England - a contradiction in terms, or is it ….?’.

Medi.
Canslwyd cyfarfod mis Medi fel arwydd o barch i aelod poblogaidd ac ymroddgar sef Mr Hywel James a fu farw rhai dyddiau yn gynt. Rydym yn edrych ymlaen i’n cyfarfod nesaf ar Hydref 10fed yn Yr Hen Ysgol, pan fydd Mr Martin Lewis gyda ni unwaith eto i’n ddiddanu gyda mwy o luniau a straeon a hanes Trefdraeth. Croeso i bawb.

Hydref.
Yn ein cyfarfod ym mis Hydref, daeth Mr. Martin Lewis atom ni am yr ail waith i barhau ei sgwrs am Trefdraeth. Edrychodd yn enwedig ar y Parrog a'r ardal o amgylch drwy ddefnyddio hen gardiau post a ffotograffau a’i wybodaeth helaeth o hanes y lle. Disgrifiodd y porthladd a sut oedd yn gweithredu a siaradodd am rai o’r cymeriadau sy'n gysylltiedig a’r afon. Mae dull a chyflwyniad Martin yn ddiddorol iawn a mwynhawyd y noswaith yn fawr gan bawb.

Cynhelir Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol (AGM) ar Dachwedd 14eg.

Tachwedd.
Ar Nos Lun, Tachwedd 14eg, cynhaliwyd Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol (CCB) yn yr Hen Ysgol.
(Mae dyddiad y CCB bellach wedi ei newid o fis Ionawr i fis Tachwedd fel gellir cwblhau y rhaglen ar gyfer y Flwyddyn Newydd a chael hargraffu rhaglenni erbyn dechrau’r flwyddyn).
Rhoddodd y Cadeirydd, Fleur Buston, adroddiad am ddigwyddiadau’r flwyddyn a soniodd am y nifer o siaradwyr gwadd diddorol iawn a bu yn ein diddanu, a dywedodd hefyd mae braf oedd cael mynd am drip i ‘Gastell Picton’ gyda’n gilydd yn yr haf. Penodwyd swyddogion ar gyfer 2017 fel a ganlyn - Cadeirydd - Enid Cole, Is-Gadeirydd - Diana Vaughan-Thomas, Ysgrifennydd - Will Thomas, Trysorydd - Brenda James, Archwilydd - Adrian Charlton.
Dilynwyd y cyfarfod gan gyfarfod busnes i drefnu’r Ginio Nadolig a hefyd y rhaglen am 2017.
Bydd y Ginio Nadolig yn Llwyngwair ar Rhagfyr 12fed a fydd y cyfarfod nesaf yn Yr Hen Ysgol ar Ionawr 9fed am 7.30yh.

Rhagfyr 2016.
Ar Nos Lun, Rhagfyr 12fed, aeth 34 o aelodau a ffrindiau i ddathlu’r Nadolig ym Maenordy Llwyngwair gan fwynhau cinio blasus mewn awyrgylch gymdeithasol. Diolch i Marilyn a’r staff am y croeso.
Ein gwr gwadd oedd Mr Conway Davies a siaradodd am hanesion ‘Arferion Caru yng Ngorllewin Cymru yn y 19ddeg Ganrif’. Roedd ei storiâu yn ddiddorol iawn a dod nol a rhai atgofion i’r gynulleidfa am bethau oeddynt wedi eu glywed am yr hen amser - ac ambell arferiad ddim wedi newid llawer dros y blynyddoedd! Diolch yn fawr iddo.
Bydd cyfle eto i wrando ar Mr Davies yn Yr Hen Ysgol yn y Flwyddyn Newydd.
Bydd ein cyfarfod nesaf ar yr ail nos Lun o’r mis fel yr arfer sef Ionawr 9fed am 7.30yh. yn Yr Hen Ysgol.



Hoffem ddiolch i bawb sydd wedi ein helpu i fwynhau cyfnod arall o ddysgu am ein treftadaeth. Diolch hefyd i'r siaradwyr gwadd a fu yn ein diddanu yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. Diolch i'n swyddogion am eu gwaith, ac i bawb sydd wedi cyfrannu i wneud y Gymdeithas yn llwyddiant.

Gartref   Home