Croeso i Wefân yr Ofalaeth

Hanes Eglwys Seion

SeionYn nhŷ Mr James Harries yn London Terrace y cychwynnwyd yr achos, Nos Sul, Rhagfyr 3, 1899. Y Sul canlynol, agorwyd Ysgol Sul yn yr un lle. Ar ôl rhai misoedd dechreuwyd siarad am godi capel a chafwyd darn o dir gan Mr John Phillips, aelod o Bethabara

Medi 9fed, 1900, pregethwyd ar sylfaen yr addoldy newydd gan y Parch J. J. Evans, Rhydwilym. Cafwyd cydweithrediad eithriadol ac agorwyd y capel newydd yn ddiddyled.

Yr adeiladwyr oedd Mr William Lewis, Penybryn; Mr Roger Williams a Mr David Davies, Llandudoch (tad y Parch Clement Davies). Awgrymwyd yr enw “Seion” gan Mr John Phillips. Cynhaliwyd y cwrdd gweddi cyntaf yn y capel newydd dydd Sul, Medi 29ain 1901. Hwyr yr un dydd, pregethwyd gan y Parchedigion, O. Waldo James, D.S. Davies (Login), S. G. Bowen (Ebeneser), John Williams (Aberteifi), George Williams (Gerasim) a Hugh Jones (Blaenwaun).

Trefnwyd cyrddau neilltuol er corffori Seion yn gangen o Flaenffos Mai 29ain, 1910.Aaron Morgan Ar ôl lawer o ddadlau ac ymryson, penderfynwyd corffori Seion yn eglwys, a chynhaliwyd y cyfarfodydd Tachwedd 15fed a 16eg, 1910. Rhif yr aelodau oedd 58. Rhoddodd yr eglwys newydd alwad i’r Parch Aaron Morgan i’w bugeilio a derbyniodd yntau yr alwad.

Awst 23ain, 1915, sicrhawyd bedyddfa a chafwyd y darn tir gan Mr William Griffiths, Rhydwen. Ymddeolodd y Parch Aaron Morgan Gorffennaf 11eg, 1920.

Penderfynwyd estyn galwad i’r Parch J. S. Davies, Goedwig, a J S Daviesdechreuodd ar ei weinidogaeth ar Dydd Sul yr ail o Hydref, 1921. Sefydlwyd ef Hydref 24ain a 25ain, 1921. Y llywydd oedd y Parch Aaron Morgan. Drwy garedigrwydd Mr William Griffiths, Rhydwen, derbyniwyd cae bychan fel mynwent am bris rhesymol. Daeth y Weithred i law Rhagfyr 31ain, 1926. Ar Mawrth 12fed, 1930, sicrhawyd darn o dir i adeiladu festri a chynhaliwyd Cyrddau Agoriadol Ebrill 25ain.

Aed ynghyd ag ad gyweirio ac adnewyddu’r Capel yn 1945, a chael bedyddfan yn y sedd fawr. [Y diwethaf i’w fedyddio yn yr afon oedd T. D. Morris, Wellfield Grove, a’r cyntaf i’w fedyddio yn Seion oedd Vincent Davies, Villa]. Chynhaliwyd y cyfarfodydd agoriadol Hydref 31ain a Thachwedd 1af, 1945, a’r bonheddwr W. P. Thomas, YH, (Trysorydd yr Undeb), yn cyflawni’r gorchwyl. Gwasanaethwyd gan y Parch n Emrys Davies (Abertawe) a W. M. George (Llanelli). Cyhoeddwyd gan y gweinidog fod yr eglwys yn ddiddyled.

Yn Chwefror 1948 cymerwyd y gweinidog yn wael. Ar ôl cystudd maith a blin, bu farw Hydref 30ain, 1948, a chladdwyd ei weddillion ym mynwent Blaenffos.

James Harries TabletGorffennaf 23ain, 23ain a 24ain, 1951 bu’r eglwys yn dathlu hanner canmlwyddiant yr achos, a dadorchuddiwyd tabled ar ran y teulu, er cof am y diweddar James Harries yn nhy yr hwn y cychwynnwyd yr achos.

Bu’r eglwys am dros dair blynedd heb weinidog, ond yn 1952, penderfynwyd rhoddi galwad i fyfyriwr o GolegIeuan G Lewis Bangor - sef Mr Ieuan G. Lewis, B.A. Ordeiniwyd ef Awst 27ain a 28ain, 1952. Bugeiliwyd yr eglwys am ychydig dros dair blynedd. Ar Ionawr 29ain, 1956, rhoddodd rybudd ei fod wedi derbyn galwad i Risca, a’i fod wedi ei derbyn. Ei oedfa olaf yn Seion oedd ar Ebrill 8fed, 1956. Sefydlwyd ef yn Risca, Ebrill, 1956. [diolch i W. D. John am yr hanes uchod allan o lyfryn UBC: Blaenwaun a’r Cylch, 1957].

William JonesYn 1958, daeth y Parch William Jones, Cwmtrwch, i bregethu ac fe estynnwyd galwad iddo ar unwaith. Cafwyd cyfnod sefydlog o dan weinidogaeth hir y Parch William Jones nes iddo ymddeoli yn 1988.Canmlwyddiant

Yn 1992, cynhaliwyd cyfarfod sefydlu y Parch Meurig Thomas yn weinidog ar Eglwysi Seion a Blaenffos.
Dathlwyd canmlwyddiant yr achos yn Seion yn ystod ei weinidogaeth.

 

Canmlwyddiant Seion

Aaron Morgan

1910 - 1920

John Salesbury Davies

1921 - 1948

Ieuan G. Lewis

1952 - 1956

William Jones

1958 - 1988

Meurig M. Thomas

1992 - 2003

R. Thomas Morgan

2008 -

Meurig Thomas

R T morgan


Nol i'r top / Back to top of page
Am wybodaeth bellach cysylltwch a’r Parch Rhosier Morgan
- Ffôn  07896937858
For further imformation please contact Rev Rhosier Morgan - Phone  07896937858


E bost / E mail:rhosiermorgan@googlemail.com